Bir okul gezisinin otobüs ücretini hesaplamak, bir kitabı kaç günde bitireceğimizi bulmak ya da harçlığımızı planlamak… Bunların hepsi doğal sayılarla yapılan işlemler gerektirir. Bu konuda dört işlemi birbirine bağlayan ilişkileri ve problemleri çözmenin yollarını öğreneceğiz.
1 Toplama ve Çıkarma
Toplama ve çıkarmanın terimleri
-
Toplama
Toplanan sayılara toplanan, sonuca toplam denir.
\( 245 + 130 = 375 \)
-
Çıkarma
Birinci sayıya eksilen, ikinci sayıya çıkan, sonuca fark denir.
\( 375 - 130 = 245 \)
2 Çarpma ve Bölme
Çarpma ve bölmenin terimleri
-
Çarpma
Çarpılan sayılara çarpan, sonuca çarpım denir.
\( 24 \times 5 = 120 \)
-
Bölme
Bölünen sayıya bölünen, bölen sayıya bölen, sonuca bölüm, artan sayıya kalan denir.
\( 125 \div 5 = 25 \)
Örnek
Bir bölme işleminde bölen 8, bölüm 15 ve kalan 3'tür. Bölünen sayı kaçtır?
- 1 Bölünen = Bölen × Bölüm + Kalan formülünü kullanırız.
- 2 \( 8 \times 15 = 120 \)
- 3 \( 120 + 3 = 123 \)
Cevap: 123
3 İşlem Önceliği
Birden fazla işlem içeren ifadelerde işlemleri belli bir sırayla yaparız. Sırayı karıştırırsak farklı sonuçlar buluruz.
İşlem önceliği sırası
- 1 Önce parantez içindeki işlemler yapılır.
- 2 Sonra çarpma ve bölme işlemleri soldan sağa doğru yapılır.
- 3 En son toplama ve çıkarma işlemleri soldan sağa doğru yapılır.
Örnek
\( 20 + 4 \times (9 - 3) \div 2 \) işleminin sonucu kaçtır?
- 1 Önce parantez: \( 9 - 3 = 6 \). İfade \( 20 + 4 \times 6 \div 2 \) olur.
- 2 Çarpma ve bölme soldan sağa: \( 4 \times 6 = 24 \), sonra \( 24 \div 2 = 12 \).
- 3 En son toplama: \( 20 + 12 = 32 \).
Cevap: 32
Kendini dene · Soru 1
\( 36 \div 4 + 2 \times 5 \) işleminin sonucu kaçtır?
Açıklama
Önce bölme ve çarpma yapılır: \( 36 \div 4 = 9 \) ve \( 2 \times 5 = 10 \). Sonra toplama: \( 9 + 10 = 19 \).
4 Zihinden İşlem ve Tahmin
Kullanışlı zihinden işlem yolları
-
10, 100, 1000 ile çarpma
Sayının sağına çarpanın sıfırları kadar sıfır eklenir.
\( 46 \times 100 = 4600 \)
-
5 ile çarpma
Sayı 10 ile çarpılıp 2'ye bölünür.
\( 84 \times 5 = 840 \div 2 = 420 \)
-
25 ile çarpma
Sayı 100 ile çarpılıp 4'e bölünür.
\( 32 \times 25 = 3200 \div 4 = 800 \)
-
Parçalayarak çarpma
Çarpanlardan biri onluk ve birlik olarak ayrılır.
\( 7 \times 23 = 7 \times 20 + 7 \times 3 = 161 \)
5 Problem Çözme
Dört adımda problem çözme
- 1 Anla: Problemi dikkatle oku. Verilenleri ve isteneni belirle.
- 2 Planla: Hangi işlemleri hangi sırayla yapacağına karar ver. Gerekirse şekil ya da tablo çiz.
- 3 Uygula: İşlemleri dikkatle yap.
- 4 Kontrol et: Cevabın soruyla uyumlu ve mantıklı olup olmadığına bak.
Örnek 1
Bir okulda 486 öğrenci bilim müzesine gidecektir. Her otobüse 45 öğrenci binebildiğine göre en az kaç otobüs gerekir?
- 1 Verilen: 486 öğrenci, her otobüste 45 kişi. İstenen: gereken en az otobüs sayısı.
- 2 \( 486 \div 45 \) işlemini yaparız: bölüm 10, kalan 36.
- 3 10 otobüs 450 öğrenciyi taşır; kalan 36 öğrenci için bir otobüs daha gerekir.
- 4 \( 10 + 1 = 11 \) otobüs.
Cevap: 11 otobüs
Örnek 2
Ece'nin 750 lirası vardır. Tanesi 85 lira olan 4 kitap ve 120 liralık bir çanta alıyor. Ece'nin kaç lirası kalır?
- 1 4 kitabın fiyatı: \( 4 \times 85 = 340 \) lira.
- 2 Toplam harcama: \( 340 + 120 = 460 \) lira.
- 3 Kalan para: \( 750 - 460 = 290 \) lira.
- 4 Kontrol: \( 290 + 460 = 750 \) ✓
Cevap: 290 lira
Kendini dene · Soru 2
Bir kitap 168 sayfadır. Ali her gün 12 sayfa okursa kitabı kaç günde bitirir?
Açıklama
\( 168 \div 12 = 14 \). Ali kitabı 14 günde bitirir. Kontrol: \( 14 \times 12 = 168 \) ✓
6 Konu Özeti
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Soru sormak, çözüm yolunu paylaşmak ve puan kazanmak için giriş yap.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz!
Bu soru hakkında henüz yorum yok. Takıldığın yeri yukarıdan sor!