Sınıfınızda en çok hangi meyvenin sevildiğini merak ettiniz mi? Bunu öğrenmek için arkadaşlarınıza sorabilir, cevapları bir tabloya yazabilir ve sonuçları bir grafikle gösterebilirsiniz. Bu sürece veri toplama ve değerlendirme denir.
1 Araştırma Sorusu ve Veri
- Sınıfımızdaki öğrenciler en çok hangi meyveyi seviyor? İyi: Arkadaşlarımıza sorarak cevaplayabiliriz.
- Okulumuzdaki öğrenciler okula nasıl geliyor? İyi: Anket yaparak veri toplayabiliriz.
- Meyveler güzel mi? Uygun değil: Kişiden kişiye değişir, ölçülemez.
Veri toplama yolları
-
Anket
Belirlenen kişilere sorular sorularak cevaplar toplanır.
Sınıf arkadaşlarına en sevdikleri sporu sormak
-
Gözlem
Bir durum izlenerek sonuçlar kaydedilir.
Bir saat boyunca okul önünden geçen araçları saymak
-
Deney
Bir olay denenerek sonuçlar ölçülür.
Bir bitkinin her gün ne kadar uzadığını ölçmek
2 Çetele ve Sıklık Tablosu
Topladığımız verileri düzenlemek için tablolar kullanırız.
Çetele tablosu
| Meyve | Sıklık (öğrenci sayısı) |
|---|---|
| Elma | 7 |
| Muz | 5 |
| Çilek | 10 |
| Portakal | 2 |
| Toplam | 24 |
3 Sütun Grafiği
Sınıfımızın en sevdiği meyveler
Sütun grafiği çizerken
- 1 Grafiğe bir başlık ver.
- 2 Yatay eksene seçenekleri (meyveleri), dikey eksene sayıları (öğrenci sayısını) yaz.
- 3 Dikey eksendeki sayıları eşit aralıklarla yerleştir (0, 2, 4, 6…).
- 4 Her seçenek için sıklığı kadar yükseklikte, eşit genişlikte sütunlar çiz.
4 Grafiği Okuma ve Yorumlama
Yukarıdaki grafiğe bakarak şu sonuçları çıkarabiliriz:
- En çok sevilen meyve çilektir. En uzun sütun çileğe aittir: 10 öğrenci.
- En az sevilen meyve portakaldır. En kısa sütun: 2 öğrenci.
- Çileği sevenler, muzu sevenlerin 2 katıdır. \( 10 \div 5 = 2 \)
- Elmayı sevenler, portakalı sevenlerden 5 kişi fazladır. \( 7 - 2 = 5 \)
Örnek
Grafiğe göre sınıftaki öğrencilerin kaçta kaçı çileği en sevdiği meyve olarak seçmiştir?
- 1 Çileği seçen öğrenci sayısı: 10.
- 2 Toplam öğrenci sayısı: \( 7 + 5 + 10 + 2 = 24 \).
- 3 Çileği seçenlerin oranı: \( \frac{10}{24} \). Pay ve payda 2'ye bölünerek sadeleştirilir: \( \frac{5}{12} \).
Cevap: \( \frac{10}{24} \), sadeleşmiş hâliyle \( \frac{5}{12} \)
Kendini dene · Soru 1
Yukarıdaki grafiğe göre elmayı ve muzu seven öğrencilerin toplamı kaçtır?
Açıklama
Elmayı seven 7, muzu seven 5 öğrenci vardır: \( 7 + 5 = 12 \).
5 Kategorik Veri
- En sevdiğin spor hangisi? Kategorik: futbol, basketbol, voleybol…
- Okula nasıl geliyorsun? Kategorik: yürüyerek, servisle, otobüsle…
- Her kategoride kaç kişi var? Bu sayılara o kategorinin sıklığı denir.
6 Nokta Grafiği
Nokta grafiğinde her veri bir nokta ile gösterilir. Aynı kategorideki noktalar üst üste dizilir.
5-A sınıfının okula geliş şekli
Kendini dene · Soru 2
Yukarıdaki nokta grafiğine göre sınıfta kaç öğrenci vardır?
Açıklama
Noktaların toplamı sınıftaki öğrenci sayısını verir: \( 6 + 4 + 3 + 2 = 15 \).
7 Daire Grafiği
Daire grafiği, bir bütünün parçalara nasıl bölündüğünü gösterir. Her dilim bir kategoriyi temsil eder; dilim ne kadar büyükse o kategorinin payı o kadar fazladır.
20 öğrencinin en sevdiği spor
- Futbol (8)
- Basketbol (5)
- Voleybol (4)
- Yüzme (3)
Örnek
Yukarıdaki daire grafiğine göre futbolu seçen öğrenciler sınıfın yüzde kaçıdır?
- 1 Futbolu seçen öğrenci sayısı 8, toplam öğrenci sayısı 20'dir.
- 2 Oran: \( \frac{8}{20} \). Payda 100 olacak şekilde genişletilir: \( \frac{8 \times 5}{20 \times 5} = \frac{40}{100} \).
Cevap: %40
Aynı veri yüzdelerle
- Futbol (8)
- Basketbol (5)
- Voleybol (4)
- Yüzme (3)
8 Uygun Gösterimi Seçme
| Gösterim | Ne zaman kullanılır? |
|---|---|
| Sıklık tablosu | Verileri sayılarla düzenli bir şekilde listelemek için |
| Sütun grafiği | Kategorilerin sıklıklarını birbiriyle karşılaştırmak için |
| Nokta grafiği | Az sayıda veriyi tek tek göstermek için |
| Daire grafiği | Her kategorinin bütün içindeki payını göstermek için |
9 Yanlış Yorumlar ve Yanlılık
- Okulun en sevilen sporunu basketbol takımındaki öğrencilere sormak Veriler yalnızca bir gruptan toplanmış.
- "Çok lezzetli olan elmayı mı yoksa muzu mu seversin?" diye sormak Soru cevabı yönlendiriyor.
- Kütüphanede okuyan öğrencilere "Kitap okumayı sever misin?" diye sormak Bu grup zaten okumayı seven kişilerden oluşabilir.
Kendini dene · Soru 3
Okuldaki öğrencilerin en sevdiği yemeği öğrenmek isteyen bir öğrenci hangi yolla veri toplarsa sonuç daha güvenilir olur?
Açıklama
Okulun her sınıfından öğrencilere aynı, yönlendirmeyen soru sorulursa veriler okulu daha iyi temsil eder.
10 Konu Özeti
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.