Etrafımıza baktığımızda pek çok geometrik şekil görürüz: Masanın kenarı bir doğru parçasına, bir el fenerinin ışığı bir ışına, demir yolu rayları paralel doğrulara benzer. Geometrinin bütün konuları birkaç temel kavrama dayanır. Bu konuda o temel kavramları tanıyacağız.
1 Nokta
Noktaların eni, boyu ya da kalınlığı yoktur. Noktaları A, B, C gibi büyük harflerle adlandırırız.
2 Doğru
Üzerindeki iki nokta ile adlandırılan doğru \( \overleftrightarrow{AB} \) biçiminde gösterilir ve "AB doğrusu" diye okunur. Doğrular "d" harfiyle de adlandırılabilir: d doğrusu.
3 Işın
A noktasından başlayıp B noktasından geçen ışın \( [AB \) biçiminde gösterilir ve "AB ışını" diye okunur. Gösterimde köşeli parantez başlangıç noktasının yanına yazılır.
4 Doğru Parçası
A ve B noktaları arasındaki doğru parçası \( [AB] \) biçiminde gösterilir. Doğru parçasının uzunluğu ise \( |AB| \) ile gösterilir: \( |AB| = 5 \text{ cm} \).
| Kavram | Başlangıç noktası | Bitiş noktası | Uzunluğu ölçülür mü? | Gösterimi |
|---|---|---|---|---|
| Doğru | Yok | Yok | Hayır | \( \overleftrightarrow{AB} \) |
| Işın | Var | Yok | Hayır | \( [AB \) |
| Doğru parçası | Var | Var | Evet | \( [AB] \) |
Kendini dene · Soru 1
Aşağıdakilerden hangisinin uzunluğu ölçülebilir?
Açıklama
Doğru ve ışın sınırsız uzandığı için uzunlukları ölçülemez. Doğru parçasının ise iki uç noktası vardır, bu yüzden uzunluğu ölçülebilir.
5 Düzlem
Defterimize çizdiğimiz bütün şekiller bir düzlem üzerindedir. Düzlemler genellikle büyük harflerle adlandırılır: P düzlemi.
6 Doğruların Birbirine Göre Durumları
Aynı düzlemdeki iki doğru birbirine göre kesişen, paralel ya da çakışık olabilir. Kesişen doğrular dik de kesişebilir.
-
Kesişen doğrular
Bir noktada kesişen doğrulardır. Kesiştikleri noktaya kesişim noktası denir.
Bir makasın iki kolu
-
Paralel doğrular
Aynı düzlemde olup hiçbir noktada kesişmeyen doğrulardır. Aralarındaki uzaklık her yerde aynıdır.
Tren rayları, defter çizgileri
-
Dik kesişen doğrular
Kesiştiklerinde 90 derecelik (dik) açı oluşturan doğrulardır.
Pencere çerçevesinin kenarları
-
Çakışık doğrular
Bütün noktaları ortak olan, üst üste gelen doğrulardır. Aslında aynı doğrudur.
Üst üste konan iki cetvelin kenarı
Kesen ve dikme
-
Kesen
İki ya da daha fazla doğruyu farklı noktalarda kesen doğrudur.
Paralel iki rayı kesen bir travers
-
Dikme
Bir doğruya, üzerindeki ya da dışındaki bir noktadan dik olarak çizilen doğru ya da doğru parçasıdır. Gönye ile çizilir.
Masanın ayağı, zemine göre bir dikmedir.
Kendini dene · Soru 2
Bir defterin yatay çizgileri birbirine göre nasıldır?
Açıklama
Defter çizgileri hiçbir zaman kesişmez ve aralarındaki uzaklık her yerde aynıdır. Bu yüzden birbirine paraleldir.
7 Geometrik Çizim Araçları
-
Cetvel
Düz çizgiler çizmek ve uzunluk ölçmek için kullanılır.
Doğru parçası çizerken
-
Gönye
Dik açı çizmek ve paralel doğrular çizmek için kullanılır.
Dik kesişen doğrular çizerken
-
İletki (açıölçer)
Açıları ölçmek ve istenen ölçüde açı çizmek için kullanılır.
60° bir açı çizerken
-
Pergel
Çember çizmek ve bir uzunluğu başka bir yere aktarmak için kullanılır.
Kenar uzunlukları verilen üçgen çizerken
8 Konu Özeti
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.