"Okulumuzdaki öğrenciler günde kaç saat uyuyor?" sorusunun cevabını bulmak için bütün öğrencilere mi sorarız, yoksa bir grubuna mı? Topladığımız sayıları nasıl düzenler ve yorumlarız? Bu soruların cevabı istatistiksel araştırma sürecindedir.
1 İstatistiksel Araştırma Süreci
- 1 Araştırma sorusu oluşturma: Cevabı veriyle bulunabilecek, değişkenlik içeren bir soru yazılır.
- 2 Veri toplama: Anket, gözlem, ölçüm ya da deneyle veri toplanır.
- 3 Verileri düzenleme ve gösterme: Tablo ve grafiklerle veriler düzenlenir.
- 4 Verileri analiz etme ve yorumlama: Dağılım, merkez ve yayılım incelenerek sonuca varılır.
2 Evren ve Örneklem
-
Evren
Araştırmanın sonuçlarının genellenmek istendiği bütün grup
Okuldaki bütün öğrenciler
-
Örneklem
Evrenden seçilen ve verinin toplandığı, evreni temsil eden alt grup
Her sınıftan rastgele seçilen 5 öğrenci
3 Veri Türleri
| Veri türü | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Kategorik veri | Sayı belirtmeyen, gruplara ayrılan veridir. | En sevilen renk, ulaşım şekli, kan grubu |
| Nicel veri | Sayıyla ifade edilen, ölçülen ya da sayılan veridir. | Boy, kardeş sayısı, sınav puanı |
| Kesikli veri (nicel) | Sayılarak elde edilir; ara değer almaz. | Kardeş sayısı: 0, 1, 2, 3 |
| Sürekli veri (nicel) | Ölçülerek elde edilir; iki değer arasında sonsuz değer alabilir. | Boy: 152,4 cm; sıcaklık; süre |
Kendini dene · Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi sürekli veridir?
Açıklama
Ağırlık ölçülerek elde edilir ve ara değerler alabilir; bu nedenle süreklidir. Öğrenci ve çocuk sayısı kesikli, sevilen spor kategoriktir.
4 Veri Dağılımı ve Değişebilirlik
8-A sınıfında öğrencilerin günlük uyku süreleri
Dağılımı yorumlamak
-
Değişebilirlik
Verilerin birbirinden ne kadar farklı olduğudur. Değerler birbirine yakınsa değişebilirlik azdır.
-
Açıklık
En büyük değer ile en küçük değer arasındaki farktır. Örnekte \( 10 - 6 = 4 \) saattir.
-
Tepe değer (mod)
En sık tekrar eden değerdir. Örnekte 8 saattir.
-
Ortanca (medyan)
Veriler sıralandığında ortadaki değerdir.
-
Aritmetik ortalama
Verilerin toplamının veri sayısına bölümüdür.
Örnek
İki basketbolcunun son 5 maçtaki sayıları: Ali: 10, 12, 11, 13, 14 — Can: 2, 20, 8, 25, 5. Hangisinin performansı daha istikrarlıdır?
- 1 Ali'nin ortalaması: \( 60 \div 5 = 12 \); açıklığı \( 14 - 10 = 4 \).
- 2 Can'ın ortalaması: \( 60 \div 5 = 12 \); açıklığı \( 25 - 2 = 23 \).
- 3 Ortalamalar eşit; ama Can'ın verilerindeki değişebilirlik çok daha fazladır.
Cevap: Açıklığı küçük olan Ali daha istikrarlıdır.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.