"Kar yağdı." cümlesi bilgi verir. "Gökyüzünden pamuk gibi kar yağdı." cümlesi ise gözümüzde bir resim canlandırır. Yazarlar ve şairler anlatımı daha etkili, daha canlı ve daha güzel kılmak için söz sanatlarından yararlanır.
1 Benzetme (Teşbih)
- Kardeşimin yanakları elma gibi kırmızıydı. Yanaklar, kırmızılık yönünden elmaya benzetilmiş.
- Göl, ayna gibi parlıyordu. Göl, parlaklık yönünden aynaya benzetilmiş.
- Dedemin saçları kar gibi beyazdı. Saçlar, beyazlık yönünden kara benzetilmiş.
- Sınıfta arı gibi çalışıyorduk. Çalışkanlık yönünden arıya benzetme yapılmış.
| Öge | Açıklaması | Örnekte |
|---|---|---|
| Benzeyen | Özelliği zayıf olan, benzetilen varlık | yanaklar |
| Kendisine benzetilen | Özelliği güçlü olan varlık | elma |
| Benzetme yönü | İkisinin ortak özelliği | kırmızılık |
| Benzetme edatı | Benzetmeyi kuran sözcük | gibi |
Kendini dene · Soru 1
"Tarlalar, güneşin altında altın gibi parlıyordu." cümlesinde benzetme yönü nedir?
Açıklama
Tarlalar (benzeyen), altına (kendisine benzetilen) parlaklık yönünden benzetilmiştir. "gibi" ise benzetme edatıdır.
2 Kişileştirme (Teşhis)
- Rüzgâr, pencerenin önünde ıslık çalıyordu. Islık çalmak insana özgüdür, rüzgâra verilmiş.
- Güneş, dağların arkasından gülümsedi. Gülümsemek insana özgüdür, güneşe verilmiş.
- Yaşlı ağaç, yıllardır köyü bekliyordu. Beklemek insana özgü bir davranıştır.
- Çiçekler bahar gelince sevinçten dans etti. Sevinmek ve dans etmek insana özgüdür.
3 Konuşturma (İntak)
- Karınca, ağustos böceğine "Bütün yaz ne yaptın?" diye sordu. Karınca konuşturulmuş.
- Kalem, silgiye "Hatalarımı hep sen düzeltiyorsun." dedi. Kalem konuşturulmuş.
Kendini dene · Soru 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde konuşturma sanatı vardır?
Açıklama
Yalnızca B seçeneğinde bir varlık (kuş) konuşturulmuştur. Diğer cümlelerde insan özellikleri verilmiş ama konuşma yok; bunlar kişileştirmedir.
4 Abartma (Mübalağa)
- O kadar acıkmıştım ki bir fil yiyebilirdim. Açlık çok büyük gösterilmiş.
- Bu çantanın içinde dünyanın bütün kitapları var. Kitap çokluğu abartılmış.
- Sana bin kere söyledim, odanı topla! Söyleme sayısı abartılmış.
- Ağlamaktan gözyaşları sel oldu. Gözyaşının çokluğu abartılmış.
5 Söz Sanatlarını Karşılaştıralım
| Sanat | Ne yapılır? | Örnek |
|---|---|---|
| Benzetme | Bir varlık, ortak bir özellik yönünden başka bir varlığa benzetilir. | Bulutlar pamuk gibi yumuşaktı. |
| Kişileştirme | İnsan dışı varlıklara insan özellikleri verilir. | Ağaçlar rüzgârda el sallıyordu. |
| Konuşturma | İnsan dışı varlıklar konuşturulur. | Kedi, "Acıktım." dedi. |
| Abartma | Bir durum olduğundan büyük ya da küçük gösterilir. | Dünyalar kadar ödevim var. |
Kendini dene · Soru 3
"Rüzgâr, dalları tek tek okşayarak geçti." cümlesinde hangi söz sanatı vardır?
Açıklama
Okşamak insana özgü bir davranıştır ve burada rüzgâra verilmiştir. Rüzgâr konuşturulmadığı için konuşturma yoktur; bir benzetme edatı ya da abartma da bulunmuyor.
6 Konu Özeti
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Bu konunun tüm testleriYorumlar 1
Soru sormak, çözüm yolunu paylaşmak ve puan kazanmak için giriş yap.
Bu soru hakkında henüz yorum yok. Takıldığın yeri yukarıdan sor!