Konuşurken sesimizi yükseltir, durur, bekler ya da soru sorarız. Yazıda ise bunları noktalama işaretleriyle gösteririz. Noktalama işaretleri cümlenin doğru okunmasını ve anlaşılmasını sağlar. "Koş, durma!" ile "Koş durma." cümleleri arasındaki fark yalnızca bir virgül ve bir ünlemdir ama anlamları çok farklıdır.
1 Nokta ( . )
- Annem bize sıcak bir çorba yaptı. Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
- Kardeşim 5. sınıfa gidiyor. Sıra bildirmek için sayılardan sonra konur.
- Okullar 15.09.2026 tarihinde açılacak. Tarihlerde gün, ay ve yılı ayırır.
- Ders 09.30'da başlıyor. Saat ile dakikayı ayırır.
- Dr. Elif Hanım, vb. Bazı kısaltmalardan sonra konur.
- Kütüphanede 12.500 kitap var. Şehrin nüfusu 1.250.000'dir. Dört ve daha çok basamaklı sayıları sağdan sola üçlü gruplara ayırır.
- Bilgiye www.meb.gov.tr adresinden ulaşabilirsin. Genel ağ (internet) adreslerinde kullanılır.
- 4 . 5 = 20 Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır.
Kendini dene · Soru 1
"Okulumuzun kütüphanesinde ( ) bin ( ) iki yüz kitap var." Bu cümleyi rakamla yazarken hangisi doğrudur?
Açıklama
Dört ve daha çok basamaklı sayılar sağdan sola üçlü gruplara ayrılırken nokta kullanılır: 1.200.
2 Virgül ( , )
- Pazardan elma, armut, üzüm ve kiraz aldık. Eş görevli sözcükleri ve sözcük gruplarını ayırır.
- Bekledim, bekledim, gelmedi. Tekrarlanan sözcükleri ayırır.
- Sevgili öğrenciler, bugün yeni bir konuya başlıyoruz. Hitap sözlerinden sonra konur.
- Kalemimin boyu 12,5 santimetre. Sayılarda ondalık (kesir) kısmı ayırır.
- Eve geldi, çantasını bıraktı, yemeğe oturdu. Sıralı cümleleri ayırır.
- Evet, ödevimi bitirdim. "Evet, hayır, peki, tamam" gibi sözlerden sonra konur.
Kendini dene · Soru 2
"Sevgili arkadaşım ( ) seni çok özledim." cümlesinde ayraç içine hangi noktalama işareti gelmelidir?
Açıklama
"Sevgili arkadaşım" bir hitaptır. Hitaplardan sonra virgül konur.
3 Soru İşareti ( ? )
- Yarın okula gelecek misin? Soru eki (mı, mi, mu, mü) bulunan cümlelerin sonunda
- Bu kitabı kim yazdı? / Okul nerede? Soru sözcüğü (kim, ne, nerede, nasıl, neden, kaç) bulunan cümlelerin sonunda
- Sen de bizimle geliyorsun? Soru eki ya da soru sözcüğü olmadığı hâlde soru anlamı taşıyan cümlelerin sonunda
Kendini dene · Soru 3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna soru işareti konmalıdır?
Açıklama
"Ödevini bitirdin?" cümlesinde soru eki ya da soru sözcüğü yoktur ama soru anlamı taşır. Diğer cümleler soru sormaz, bir durum bildirir.
4 Ünlem İşareti ( ! )
- Ne güzel bir sürpriz! / Eyvah, otobüsü kaçırdık! Sevinç, korku, şaşkınlık, üzüntü gibi duyguları bildiren cümle ve ifadelerin sonunda
- Ey Türk gençliği! Seslenme sözlerinden sonra
- Arkadaşlar! Toplantı başlıyor. Hitap sözleri vurgulu söylendiğinde hitaptan sonra
- Dikkat! Yol kaygan. / Sakın dokunma! Uyarı bildiren sözlerden sonra
5 Uzun Çizgi ( — )
- — Nereye gidiyorsun? Yazıda karşılıklı konuşmaları göstermek için her konuşmanın başına konur.
- — Kütüphaneye, ödevim için kitap almam gerek. Yeni konuşan kişinin sözü yeni satırda yine uzun çizgiyle başlar.
Kendini dene · Soru 4
Hikâyelerde karşılıklı konuşmaları göstermek için satır başında hangi işaret kullanılır?
Açıklama
Karşılıklı konuşmalar yazıya geçirilirken her konuşmanın başına uzun çizgi (—) konur.
6 İki Nokta ( : ) ve Üç Nokta ( … )
- Çantama şunları koydum: defter, kalem, silgi. Kendisinden sonra örnek verilecek ya da açıklama yapılacak cümlelerin sonunda
- Öğretmenimiz şöyle dedi: "Kitap okumak çok önemlidir." Aktarılacak bir sözden önce
- Ali: Bugün parka gidelim mi? Karşılıklı konuşmalarda konuşanın adından sonra
- Tam kapıyı açacaktım ki… Anlatımı tamamlanmamış cümlelerin sonunda
- Bahçede gül, lale, papatya… her çiçek vardı. Örnekleri sürdürmenin gereksiz olduğu yerlerde
7 Kesme İşareti ( ' )
Kesme işareti nerelerde kullanılır?
-
Özel adlara getirilen ekler
Özel adlara gelen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırır.
Ali'nin kalemi, Ankara'ya gittik, Bu kitap Ayşe'nindir.
-
Saygı ve unvan sözlerine gelen ekler
Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırır.
Ayşe Hanım'a, Ahmet Bey'in, Elif Öğretmen'e
-
Sayılara getirilen ekler
Rakamla yazılan sayılara gelen ekleri ayırır.
2026'da, 5'e kadar say, 3'üncü
-
Belirli tarih bildiren ay ve gün adları
Belirli bir tarihi gösteren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırır.
29 Ekim'de, 23 Nisan'da
-
Bir ek ya da harften sonra gelen ekler
Tek başına yazılan bir eke ya da harfe gelen ekleri ayırır.
"-ler" eki'ni, a'dan z'ye
-
Kısaltmalara gelen ekler
Kısaltmalardan sonra gelen ekleri ayırır.
TBMM'de, MEB'e
Kendini dene · Soru 5
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti yanlış kullanılmıştır?
Açıklama
"-lu" bir yapım ekidir ve özel adlara gelen yapım ekleri kesmeyle ayrılmaz. Doğrusu "İstanbullu"dur.
Kendini dene · Soru 6
Aşağıdakilerin hangisinde kesme işareti kullanılmaz?
Açıklama
"Mart" burada belirli bir tarih bildirmiyor, genel olarak bir ayı anlatıyor. Bu yüzden "Martta" bitişik ve kesmesiz yazılır.
8 Tırnak İşareti ( " " )
- Atatürk "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." demiştir. Başka bir kimseden ya da yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır.
- Bu kitapta "dostluk" kavramı çok güzel anlatılmış. Özellikle vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınır.
9 Kısa Çizgi ( - )
- Satırın sonuna sığmayan sözcük, hece-sinden bölünür. Satır sonuna sığmayan sözcükler hecelerinden bölünür ve araya kısa çizgi konur.
- ki-tap-lık, o-kul, kar-deş Sözcükleri hecelerine ayırarak göstermek için
- Ankara-İstanbul otobüsüne bindik. "ile, arasında, -den…-e" anlamı katan yerlerde
10 Konu Özeti
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Soru sormak, çözüm yolunu paylaşmak ve puan kazanmak için giriş yap.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz!
Bu soru hakkında henüz yorum yok. Takıldığın yeri yukarıdan sor!