"Yağmur yağacak." ile "Galiba yağmur yağacak." aynı şeyi mi söylüyor? İlki kesin bir bilgi verir, ikincisi ise bir tahmindir. Küçük bir sözcük cümlenin anlamını değiştirir. Bu konuda cümleye ve metne belirli anlamlar katan ifadeleri öğreneceğiz.
1 Tahmin Bildiren İfadeler
Kesin olarak bilmediğimiz, olabileceğini düşündüğümüz durumları anlatırken tahmin bildiren ifadeler kullanırız.
- Galiba yarın kar yağacak. galiba, herhâlde, sanırım
- Muhtemelen akşama kadar döneriz. muhtemelen, belki, belki de
- Ali şimdiye eve varmış olmalı. -mış olmalı
- Bu soruyu sen de çözebilirsin. -abilir / -ebilir
- Bence bu takım kazanacak. bence, tahminim, gördüğüm kadarıyla
- Dediğine bakılırsa film çok güzelmiş. dediğine bakılırsa
2 Duygu Bildiren İfadeler
| Duygu | İfadeler | Örnek |
|---|---|---|
| İstek | keşke, en azından | Keşke yaz tatili hiç bitmese. |
| Memnuniyet | iyi ki, neyse ki | İyi ki bu okula gelmişim. |
| Pişmanlık | keşke, bari | Keşke ödevimi zamanında yapsaydım. |
| Üzüntü | maalesef, yazık ki, ne çare | Maalesef maçı kaybettik. |
| Şaşırma | işe bak ki, ne hikmetse | Ne hikmetse bugün herkes erken geldi. |
| Şüphe, merak | acaba, yoksa | Acaba sınav kolay olacak mı? |
| Küçümseme | güya, sözde | Güya bize yardım edecekti. |
Kendini dene · Soru 1
"Neyse ki otobüsü son anda yakaladık." cümlesinde hangi duygu vardır?
Açıklama
"Neyse ki" sözcüğü kötü bir durumun yaşanmamasından duyulan memnuniyeti bildirir.
3 Ekleme Bildiren İfadeler
Bir düşünceye yeni bir bilgi eklerken kullanılır: ayrıca, üstelik, hatta, bir de, bundan başka, bunun dışında, ek olarak, hem … hem …, ve, ile.
- Kitap çok sürükleyici. Üstelik resimleri de çok güzel. Yeni bir olumlu bilgi ekleniyor.
- Bahçede hem elma hem armut ağacı var. İki bilgi birlikte veriliyor.
- Ders çalıştı, hatta ertesi günün konusuna da baktı. Beklenenin ötesinde bir bilgi ekleniyor.
4 Karşılaştırma ve Benzerlik Bildiren İfadeler
-
Karşılaştırma
İki ya da daha çok varlığı bir özellik bakımından ölçer.
daha, en, kadar, -den çok, -den az: "Fil, zürafadan daha ağırdır."
-
Benzerlik
İki varlık arasındaki benzerliği gösterir.
gibi, tıpkı, tıpkı … gibi, sanki, aynen: "Gözleri tıpkı annesininki gibi yeşildi."
-
Farklılık
İki varlık arasındaki farkı gösterir.
ama, oysa, ise, -den farklı olarak: "Kardeşim sessizdir, ben ise çok konuşkanım."
Kendini dene · Soru 2
"Bu yıl kitap okumaya geçen yıldan daha çok zaman ayırdım." cümlesinde hangi anlam ilişkisi vardır?
Açıklama
"Daha çok" ifadesiyle iki yıl okuma süresi bakımından karşılaştırılmıştır.
5 Zaman Bildiren İfadeler
-
Öncelik ve sonralık
Olayların sırasını gösterir.
ilk olarak, ilk önce, önce, öncelikle, ardından, sonra, daha sonra, son olarak, sonunda
-
Eş zamanlılık
Olayların aynı anda gerçekleştiğini gösterir.
aynı anda, aynı zamanda, bu sırada, bir yandan … bir yandan …, derken
Örnek
Kek yapımını anlatan aşağıdaki karışık cümleleri zaman bildiren ifadelerle sıralayalım: "Fırına ver. Malzemeleri karıştır. Kalıba dök."
- 1 İlk yapılacak iş malzemeleri karıştırmaktır: İlk olarak malzemeleri karıştır.
- 2 Sonra karışım kalıba dökülür: Ardından kalıba dök.
- 3 En son fırına verilir: Son olarak fırına ver.
Cevap: İlk olarak malzemeleri karıştır, ardından kalıba dök, son olarak fırına ver.
6 Özetleme, Örnekleme ve Amaç Bildiren İfadeler
-
Özetleme
Anlatılanları kısaca toparlar; genellikle metnin sonunda kullanılır.
kısacası, özetle, yani, sonuç olarak, uzun lafın kısası, açıkçası
-
Örnekleme
Bir düşünceyi örnekle açıklar.
örneğin, mesela, söz gelimi, örnek olarak, gibi
-
Amaç
Bir işin hangi amaçla yapıldığını gösterir.
için, -mek üzere, diye, amacıyla: "Sınavı kazanmak için çalışıyor."
Kendini dene · Soru 3
"Sağlıklı beslenmek için sebze ve meyve tüketmeliyiz. Örneğin elma, havuç ve brokoli çok faydalıdır." Bu metinde "Örneğin" sözcüğü hangi anlamı katmıştır?
Açıklama
"Örneğin" sözcüğünden sonra faydalı sebze ve meyvelerden örnekler verilmiştir.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.