Bir tahta parçasıyla ağır bir taşı kaldırabilir, bir ip ve makarayla kovayı kuyudan çekebilirsin. Kuvvetin büyüklüğünü, yönünü ya da uygulanma noktasını değiştirerek işimizi kolaylaştıran araçlara basit makine denir.
1 Kaldıraçlar
| Tür | Ortada ne var? | Kuvvet kazancı | Örnekler |
|---|---|---|---|
| 1. tip | Destek | Kollara bağlı: kazanç, kayıp ya da eşitlik olabilir | Tahterevalli, makas, pense, kerpeten |
| 2. tip | Yük | Her zaman kuvvetten kazanç | El arabası, ceviz kıracağı, gazoz açacağı |
| 3. tip | Kuvvet | Her zaman kuvvetten kayıp, yoldan kazanç | Cımbız, maşa, olta, kürek |
Örnek
- tip bir kaldıraçta 300 N'luk yük, destekten 1 m uzaktadır. Destekten 3 m uzaktaki noktaya en az kaç N kuvvet uygulanırsa denge sağlanır?
- 1 \( F \cdot 3 = 300 \cdot 1 \).
- 2 \( F = 100 \) N.
Cevap: 100 N (kuvvetten 3 kat kazanç, ama 3 kat yol)
2 Makaralar
| Makara | Özelliği | Kuvvet (ağırlıksız makara) |
|---|---|---|
| Sabit makara | Bir yere sabitlenmiştir, yükle birlikte hareket etmez. Yalnızca kuvvetin yönünü değiştirir. | \( F = Y \) (kazanç yok) |
| Hareketli makara | Yükle birlikte hareket eder. | \( F = \dfrac{Y}{2} \); ip, yükün yükseldiği yolun 2 katı kadar çekilir |
| Makara sistemi (palanga) | Sabit ve hareketli makaraların birleşimidir. | \( F = \dfrac{Y}{\text{yükü taşıyan ip sayısı}} \) |
- Bayrak direği, perde sistemleri Sabit makara
- İnşaat vinçleri, asansörler Makara sistemleri
Kendini dene · Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi her zaman kuvvetten kazanç sağlayan bir kaldıraçtır?
Açıklama
El arabasında yük ortadadır (2. tip); kuvvet kolu her zaman yük kolundan uzun olduğu için kuvvetten kazanç sağlanır.
Kendini dene · Soru 2
Ağırlığı önemsiz bir hareketli makarayla 80 N'luk bir yük dengede tutulmak isteniyor. Uygulanması gereken kuvvet kaç N'dur?
Açıklama
Hareketli makarada yük iki iple taşınır: \( F = 80 \div 2 = 40 \) N.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.