Bir kamyona ağır bir varili yüklemek için uzun bir rampa kullanılır; dağ yolları ise zirveye dümdüz değil kıvrıla kıvrıla çıkar. İkisinde de aynı fikir vardır: Yolu uzatarak kuvveti azaltmak.
1 Eğik Düzlem
Örnek
600 N ağırlığındaki bir yük, 1 m yüksekliğe 4 m uzunluğundaki sürtünmesiz bir rampayla çıkarılıyor. Gereken kuvvet kaç N'dur?
- 1 \( F \cdot 4 = 600 \cdot 1 \).
- 2 \( F = 150 \) N.
Cevap: 150 N
2 Çıkrık
- Kuyu çıkrığı, el matkabı, kapı kolu, direksiyon, tornavida, kalemtıraş Kol ne kadar uzunsa kuvvet o kadar azalır.
3 Vida
4 Çark ve Kasnaklar
| Bağlantı | Dönme yönü |
|---|---|
| Aynı merkezli (aynı mile bağlı) çarklar | Aynı yönde; tur sayıları eşit |
| Dişlileri birbirine temas eden çarklar | Zıt yönde |
| Düz kayışla bağlı kasnaklar | Aynı yönde |
| Çapraz kayışla bağlı kasnaklar | Zıt yönde |
Örnek
20 dişli bir çark, 40 dişli bir çarkı döndürüyor. Küçük çark 10 tur attığında büyük çark kaç tur atar?
- 1 \( 10 \cdot 20 = n \cdot 40 \).
- 2 \( n = 5 \).
Cevap: 5 tur (büyük çark daha az tur atar ve zıt yönde döner)
5 Bileşik Makineler
- Bisiklet Pedal (çıkrık) + dişli çarklar + zincir (kasnak) + fren kolu (kaldıraç)
- Makas Kaldıraç + bıçak ağızları (kama: eğik düzlem)
- Kıyma makinesi Çıkrık + vida
- El matkabı Çıkrık + dişli çarklar
Kendini dene · Soru 1
Yüksekliği aynı olan iki rampadan uzun olanı kullanılırsa aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir? (Sürtünme önemsizdir.)
Açıklama
Eğik düzlemin boyu arttıkça gereken kuvvet azalır, alınan yol artar; yapılan iş değişmez.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.