Soluduğun oksijenin büyük bölümünü bitkiler ve algler üretir; yediğin her besin de dolaylı olarak bitkilerin Güneş enerjisini yakalamasıyla başlar. Bu büyük dönüşümün adı fotosentezdir.
1 Fotosentez
Fotosentezde enerji dönüşümü
-
Giren enerji
Işık enerjisi
-
Depolanan enerji
Besinde kimyasal enerji
| Faktör | Etkisi |
|---|---|
| Işık şiddeti | Belli bir değere kadar arttıkça fotosentez hızı artar, sonra sabitlenir. |
| Karbondioksit miktarı | Belli bir değere kadar arttıkça hız artar. |
| Sıcaklık | Uygun sıcaklığa kadar hız artar; çok yüksek sıcaklıkta azalır. |
| Su | Su azlığında fotosentez yavaşlar. |
| Işığın rengi | Kırmızı ve mavi ışıkta hızlı, yeşil ışıkta yavaştır. |
| Klorofil miktarı | Yaprak yüzeyi ve klorofil arttıkça hız artar. |
2 Solunum
-
Oksijenli solunum
Besin + Oksijen → Karbondioksit + Su + Enerji (ATP). Çok enerji açığa çıkar; mitokondride gerçekleşir.
-
Oksijensiz solunum (fermantasyon)
Oksijen kullanılmadan az miktarda enerji elde edilir. Maya mantarları ekmeğin kabarmasını, bazı bakteriler yoğurt ve peynir oluşumunu sağlar; yorgun kaslarda da oksijensiz solunum olur.
3 Fotosentez ve Solunum Karşılaştırması
| Fotosentez | Oksijenli solunum | |
|---|---|---|
| Hangi canlılarda? | Yalnızca üreticilerde | Bütün canlılarda |
| Ne zaman? | Işık varken | Gece-gündüz |
| Kullanılan maddeler | Karbondioksit + su | Besin + oksijen |
| Oluşan maddeler | Besin + oksijen | Karbondioksit + su |
| Enerji | Işık enerjisi besinde depolanır | Besindeki enerji açığa çıkar (ATP) |
Kendini dene · Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi fotosentezin ürünüdür?
Açıklama
Fotosentezde karbondioksit ve su kullanılarak besin (glikoz) ve oksijen üretilir.
Kendini dene · Soru 2
Hamurun mayalanarak kabarması hangi olayla ilgilidir?
Açıklama
Maya mantarları oksijensiz solunum sonucu karbondioksit gazı üretir; bu gaz hamuru kabartır.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.