Göz rengin, saçının yapısı, boyunun uzunluğu... Bütün bu özelliklerin "tarifi" hücrelerinin çekirdeğinde saklıdır. Bu tarifi taşıyan molekül DNA'dır.
1 DNA'nın Yapısı
| Bölüm | Açıklama |
|---|---|
| Fosfat | Bütün nükleotidlerde aynıdır. |
| Şeker (deoksiriboz) | Bütün nükleotidlerde aynıdır. |
| Organik baz | Dört çeşittir: Adenin (A), Timin (T), Guanin (G), Sitozin (C). Nükleotide adını verir. |
Örnek
Bir DNA zincirindeki baz dizisi ATG CCA TGA'dır. Karşı zincirdeki baz dizisi nedir?
- 1 A'nın karşısına T, T'nin karşısına A gelir.
- 2 G'nin karşısına C, C'nin karşısına G gelir.
Cevap: TAC GGT ACT
2 Gen, Kromozom ve Genetik Kod
-
Nükleotid
DNA'nın en küçük yapı birimi
-
Gen
DNA üzerinde belirli bir özelliğin (örneğin göz rengi) oluşmasını sağlayan bölüm
-
Kromozom
DNA'nın proteinlerle birlikte paketlenmiş hâli; hücre bölünmesi sırasında kısalıp kalınlaşarak görünür hâle gelir. İnsanın vücut hücrelerinde 46 (23 çift) kromozom vardır.
-
Genetik kod
Nükleotidlerin DNA üzerindeki diziliş sırasıdır; canlının bütün özelliklerinin bilgisini taşır.
3 DNA'nın Kendini Eşlemesi
- 1 Açılma: Hücre bölünmeden önce DNA'nın iki zinciri fermuar gibi birbirinden ayrılır.
- 2 Eşleşme: Her zincirin karşısına uygun nükleotidler (A–T, G–C) yerleşir.
- 3 Sonuç: Birbirinin aynısı iki DNA molekülü oluşur. Böylece bölünmeyle oluşan hücreler aynı kalıtsal bilgiyi taşır.
4 Mitoz ve Mayoz
| Mitoz | Mayoz | |
|---|---|---|
| Gerçekleştiği hücreler | Vücut hücreleri | Üreme ana hücreleri (üreme organlarında) |
| Oluşan hücre sayısı | 2 | 4 |
| Kromozom sayısı | Korunur (46 → 46) | Yarıya iner (46 → 23) |
| Oluşan hücreler | Ana hücreyle ve birbiriyle aynı | Ana hücreden ve birbirinden farklı (kalıtsal çeşitlilik) |
| Görevi | Büyüme, gelişme, yaraların onarımı, tek hücrelilerde üreme | Üreme hücrelerinin (sperm, yumurta) oluşması |
Kendini dene · Soru 1
Bir DNA molekülünde 400 adenin bazı bulunuyorsa kaç timin bazı bulunur?
Açıklama
DNA'da adenin her zaman timinle eşleşir; A sayısı T sayısına eşittir.
Kendini dene · Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi mayoz bölünmenin özelliğidir?
Açıklama
Mayozda 4 hücre oluşur ve kromozom sayısı yarıya iner; diğer seçenekler mitozun özellikleridir.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.