Bir sözcük tek başına durduğunda aklımıza ilk gelen bir anlamı vardır. Ama aynı sözcük farklı cümlelerde bambaşka anlamlar kazanabilir: "Kapı açık." ile "Konuyu açık bir dille anlattı." cümlelerindeki "açık" aynı şeyi anlatmaz. Sözcüğün anlamını belirleyen, içinde bulunduğu bağlamdır.
1 Gerçek Anlam
- Kışın havalar çok soğuk olur. soğuk: sıcaklığı düşük
- Bahçedeki ağacın dalları kırıldı. dal: ağacın gövdesinden çıkan kol
- Çantam çok ağır, taşıyamıyorum. ağır: tartıda fazla gelen
2 Mecaz Anlam
- Arkadaşım bana çok soğuk davrandı. soğuk: ilgisiz, sevimsiz
- Bu konunun dallarına girmeyelim. dal: ayrıntı, alt konu
- Öğretmenim bana ağır sözler söylemedi. ağır: incitici, kırıcı
- Yaşlı kadının kalbi çok temizdi. kalbi temiz: iyi niyetli
3 Terim Anlam
| Sözcük | Günlük kullanım | Terim anlamı |
|---|---|---|
| kök | Bitkinin toprak altındaki bölümü | Dil bilgisi: sözcüğün en küçük anlamlı parçası |
| açı | Bakış açısı, görüş | Matematik: iki ışının oluşturduğu şekil |
| perde | Pencere perdesi | Tiyatro: oyunun bölümü |
| çekirdek | Meyve çekirdeği | Fen: hücrenin yönetim merkezi |
| ofsayt | — | Futbol: kural dışı pozisyon |
Kendini dene · Soru 1
"Bu yarışmada rakiplerimiz bize diş geçiremedi." cümlesindeki koyu yazılı söz hangi anlamda kullanılmıştır?
Açıklama
Rakipler kimseyi ısırmamıştır. "Diş geçirememek" burada "güç yetirememek, üstün gelememek" anlamında, mecazdır.
4 Bağlamdan Anlam Tahmin Etme
Okuduğumuz bir metinde anlamını bilmediğimiz bir sözcükle karşılaştığımızda hemen sözlüğe bakmadan önce bağlamdan yararlanabiliriz.
Bilinmeyen sözcüğün anlamını bulma
- 1 Sözcüğün geçtiği cümleyi ve çevresindeki cümleleri dikkatle oku.
- 2 Cümlede açıklama, örnek, eş anlamlı ya da zıt anlamlı bir ipucu ara.
- 3 Sözcüğün yerine tahmin ettiğin anlamı koyup cümleyi yeniden oku.
- 4 Cümle anlamlı oluyorsa tahminin büyük olasılıkla doğrudur; sözlükten kontrol et.
- Çocuk o kadar mahcup oldu ki yüzü kızardı, başını öne eğdi. İpucu: yüzü kızardı, başını eğdi → utanmış
- Dağcılar, sarp yamaçlara güçlükle tırmandı. İpucu: güçlükle tırmandı → dik, geçilmesi zor
- Komşumuz cömert biridir; elindekini herkesle paylaşır. İpucu: herkesle paylaşır → eli açık
5 Değerlendirme Bildiren Sözcükler
Bir eser, olay ya da kişi hakkında görüşümüzü bildirirken değerlendirme bildiren sözcükler kullanırız. Bu sözcükler olumlu ya da olumsuz bir yargı taşır.
-
Olumlu değerlendirme
Beğeni ve onay bildirir.
etkileyici, başarılı, akıcı, özgün, sürükleyici, yararlı, tutarlı
-
Olumsuz değerlendirme
Eleştiri ve beğenmeme bildirir.
sıkıcı, yetersiz, sıradan, karmaşık, tutarsız, gereksiz
- Kitabın sürükleyici anlatımı beni hemen içine çekti. Olumlu değerlendirme
- Filmin sonu tutarsız ve aceleye getirilmiş gibiydi. Olumsuz değerlendirme
Kendini dene · Soru 2
"Yazar, sade ve akıcı bir dil kullanmış." cümlesindeki koyu sözcük için hangisi doğrudur?
Açıklama
"Akıcı" sözcüğü anlatımın kolay okunduğunu belirten olumlu bir değerlendirmedir.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar 3
Soru sormak, çözüm yolunu paylaşmak ve puan kazanmak için giriş yap.
Bu soru hakkında henüz yorum yok. Takıldığın yeri yukarıdan sor!