Şairler ve yazarlar, anlatımlarını daha etkili, canlı ve akılda kalıcı kılmak için söz sanatlarından yararlanır. "Yağmur yağdı." cümlesi yalnızca bilgi verir; "Bulutlar ağladı." dediğimizde ise okurun gözünde bir görüntü canlanır.
1 Benzetme (Teşbih)
| Öge | Açıklama | Örnekte |
|---|---|---|
| Benzeyen | Özelliği zayıf olan varlık | Annemin elleri |
| Kendisine benzetilen | Özelliği güçlü olan varlık | pamuk |
| Benzetme yönü | İki varlık arasındaki ortak özellik | yumuşak |
| Benzetme edatı | Benzetmeyi sağlayan sözcük | gibi |
- Kardeşim aslan gibi güçlüdür. Kardeşim, güç bakımından aslana benzetilmiş.
- Gözleri yıldızlar kadar parlaktı. Benzetme edatı: kadar
- Su buz gibi soğuktu. Benzetme yönü: soğukluk
- Çelik bilekli işçiler çalışıyordu. Bilekler güç bakımından çeliğe benzetilmiş; edat kullanılmamış.
2 Kişileştirme (Teşhis)
- Rüzgâr, ağaçlara şarkı söylüyordu. Şarkı söylemek insana özgüdür.
- Güneş bize gülümsedi. Gülümsemek insana özgüdür.
- Yaşlı çınar, köyün bütün sırlarını biliyordu. Bilmek, sır saklamak insana özgüdür.
3 Konuşturma (İntak)
- Kalem defterine dönüp "Bugün seninle harika şeyler yazacağız." dedi. Kalem konuşturulmuş.
- Karınca, ağustos böceğine "Yazın ne yaptın?" diye sordu. Fabllarda konuşturma çok kullanılır.
4 Abartma (Mübalağa)
- O kadar çok ağladı ki gözyaşları sel oldu. Gözyaşı sel olamaz; abartılmış.
- Seni bin kere aradım ama ulaşamadım. Sayı abartılmış.
- Bir lokma ekmeğini kırk kişiyle paylaşır. Paylaşım abartılmış.
5 Söz Sanatlarını Karşılaştıralım
| Sanat | Ne yapılır? | İpucu | Örnek |
|---|---|---|---|
| Benzetme | Bir varlık başka bir varlığa benzetilir. | gibi, kadar, sanki | Bal gibi tatlı |
| Kişileştirme | Varlıklara insan özelliği verilir. | Duygu, düşünce, davranış | Çiçekler sevindi. |
| Konuşturma | Varlıklar konuşturulur. | Tırnak içinde konuşma | Kuş: "Bahar geldi!" dedi. |
| Abartma | Durum aşırı büyütülür ya da küçültülür. | Gerçekte olamayacak ölçü | Dağları devirdim. |
Kendini dene · Soru 1
"Deniz, kıyıya vuran dalgalarıyla bize el sallıyordu." cümlesinde hangi söz sanatı vardır?
Açıklama
El sallamak insana özgü bir davranıştır ve denize verilmiştir. Deniz konuşmadığı için yalnızca kişileştirme vardır.
Kendini dene · Soru 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde abartma vardır?
Açıklama
Gülmekten karnın patlaması gerçekte olamaz; durum aşırı büyütülmüştür.
Kendini dene · Soru 3
"Onun sesi bülbül gibi güzeldir." cümlesinde benzetme yönü hangisidir?
Açıklama
Benzetme yönü, iki varlık arasındaki ortak özelliktir; burada ses ile bülbül arasındaki ortak özellik "güzellik"tir.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Soru sormak, çözüm yolunu paylaşmak ve puan kazanmak için giriş yap.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz!
Bu soru hakkında henüz yorum yok. Takıldığın yeri yukarıdan sor!