"Ali'nin kardeşleri okuldan eve döndüler mi?" Bu cümledeki "-nin, -ler, -i, -dan, -e, mi" parçalarının hiçbiri yeni bir sözcük türetmez; ama sözcüklere cümlede görev kazandırır. İsimlere gelen bu eklere isim çekim ekleri denir.
1 Çoğul Eki
- kitaplar, öğretmenler, çiçekler Varlığın birden fazla olduğunu gösterir.
- Ayşeler bize geldi. Özel isme geldiğinde "ve ailesi" anlamı katar.
2 Hâl Ekleri
İsimlerin cümlede başka sözcüklerle ilişkisini gösteren eklerdir.
| Hâl | Ek | Sorusu | Örnek |
|---|---|---|---|
| Yalın hâl | Ek yok | — | Kitap masada. |
| Belirtme hâli | -ı, -i, -u, -ü | Neyi? Kimi? | Kitabı okudum. |
| Yönelme hâli | -a, -e | Nereye? Kime? | Okula gidiyorum. |
| Bulunma hâli | -da, -de, -ta, -te | Nerede? Kimde? | Bahçede oynuyoruz. |
| Ayrılma hâli | -dan, -den, -tan, -ten | Nereden? Kimden? | Köyden döndük. |
3 İlgi (Tamlayan) Eki ve İyelik Ekleri
-
İlgi (tamlayan) eki
İki ismi birbirine bağlayıp aralarında ilgi kurar: -ın, -in, -un, -ün (ünlüyle biten sözcüklerde -nın, -nin).
Ali'nin çantası, kapının kolu, okulun bahçesi
-
İyelik ekleri
Varlığın kime ait olduğunu gösterir.
kitabım (benim), kitabın (senin), kitabı (onun), kitabımız, kitabınız, kitapları
| Kişi | Ek | Örnek |
|---|---|---|
| Benim | -ım, -im, -um, -üm | defterim |
| Senin | -ın, -in, -un, -ün | defterin |
| Onun | -ı, -i, -u, -ü / -sı, -si | defteri, arabası |
| Bizim | -ımız, -imiz | defterimiz |
| Sizin | -ınız, -iniz | defteriniz |
| Onların | -ları, -leri | defterleri |
Kendini dene · Soru 1
"Annem pazardan taze sebzeleri aldı." cümlesindeki koyu sözcükte hangi ekler vardır?
Açıklama
sebze-ler-i: "-ler" çoğul ekidir. "-i" eki "Neyi aldı?" sorusuna cevap verdiği için belirtme hâl ekidir.
4 Soru Eki
5 Yardımcı Ünsüzler (Kaynaştırma Ünsüzleri)
Türkçede iki ünlü genellikle yan yana gelmez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde araya y, ş, s, n ünsüzlerinden biri girer.
-
y
En sık kullanılan yardımcı ünsüzdür; hâl eklerinde ve fiil eklerinde görülür.
araba-y-a, kapı-y-ı, oku-y-acak
-
ş
Üleştirme sayılarında
iki-ş-er, altı-ş-ar
-
s
3. tekil iyelik ekinde
kapı-s-ı, araba-s-ı, bahçe-s-i
-
n
İlgi ekinde ve iyelik ekinden sonra gelen hâl eklerinde
araba-n-ın, bahçesi-n-de, kapısı-n-a
Örnek
"bahçesinde" sözcüğünü eklerine ayırıp yardımcı ünsüzleri bulalım.
- 1 Kök: bahçe.
- 2 bahçe + -s- + -i → bahçesi: s yardımcı ünsüz, -i 3. tekil iyelik eki.
- 3 bahçesi + -n- + -de → bahçesinde: n yardımcı ünsüz, -de bulunma hâl eki.
Cevap: bahçe-s-i-n-de: iki yardımcı ünsüz (s, n) vardır.
Kendini dene · Soru 2
"ikişer" sözcüğündeki "ş" sesi için hangisi doğrudur?
Açıklama
"iki" ünlüyle biter, "-er" eki ünlüyle başlar. Araya giren "ş" yardımcı ünsüzdür.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Soru sormak, çözüm yolunu paylaşmak ve puan kazanmak için giriş yap.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz!
Bu soru hakkında henüz yorum yok. Takıldığın yeri yukarıdan sor!