Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı'nda Kafkasya'nın karlı dağlarından Arabistan'ın çöllerine, Çanakkale'nin tepelerinden Avrupa içlerine kadar pek çok cephede savaştı. Bu cephelerin her biri Türk milletinin büyük fedakârlıklarına sahne oldu.
1 Cephelerin Sınıflandırılması
| Tür | Cepheler |
|---|---|
| Taarruz (saldırı) cepheleri | Kafkas, Kanal |
| Savunma cepheleri | Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin, Hicaz-Yemen |
| Yardım (müttefiklere destek) cepheleri | Galiçya, Makedonya, Romanya |
2 Taarruz Cepheleri
-
Kafkas Cephesi
Ruslara karşı açıldı; amaç kaybedilen toprakları geri almak ve Orta Asya Türkleriyle bağlantı kurmaktı. Sarıkamış Harekâtı'nda (1914–1915) ağır kış şartları ve hazırlıksızlık nedeniyle on binlerce asker şehit oldu. Mustafa Kemal 1916'da Muş ve Bitlis'i geri aldı.
-
Kanal Cephesi
İngilizlerin sömürgelerle bağlantısını kesmek ve Mısır'ı geri almak için Süveyş Kanalı'na saldırıldı (Cemal Paşa). İki saldırı da başarısız oldu.
3 Çanakkale Cephesi (1915)
| Aşama | Gelişme |
|---|---|
| Amaç (İtilaf Devletleri) | Boğazları ele geçirip Rusya'ya yardım ulaştırmak, İstanbul'u alarak Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak |
| 18 Mart 1915 | İngiliz ve Fransız donanması Çanakkale Boğazı'nı geçmeye çalıştı; Nusret mayın gemisinin döşediği mayınlar ve kıyı topçularımız sayesinde ağır kayıplar verip geri çekildi. Seyit Onbaşı ağır bir top mermisini tek başına sırtlayıp topa sürerek efsaneleşti. |
| Kara savaşları | Gelibolu Yarımadası'na çıkarma yapıldı. Arıburnu, Seddülbahir ve Anafartalar savaşlarında düşman ilerleyemedi. Mustafa Kemal Anafartalar Grup Komutanı olarak büyük başarı gösterdi. |
| Sonuç | İtilaf Devletleri Ocak 1916'da Gelibolu'dan tamamen çekildi. |
Çanakkale'nin sonuçları
-
Rusya'ya yardım ulaştırılamadı
Bu durum Rusya'da 1917 Bolşevik İhtilali'nin çıkmasında etkili oldu.
-
Savaş uzadı
Savaşın en az iki yıl uzadığı kabul edilir.
-
Bulgaristan İttifak Devletleri'ne katıldı
-
Mustafa Kemal tanındı
Türk milletinin ona güveni arttı; bu güven Millî Mücadele'de önemli rol oynadı.
-
Millî bilinç
Anadolu'nun her yerinden gelen gençlerin şehit düşmesi millî birlik duygusunu güçlendirdi.
Kendini dene · Soru 1
Çanakkale Savaşı'nın kazanılması sonucunda İtilaf Devletleri'nin Rusya'ya yardım ulaştıramaması aşağıdakilerden hangisine ortam hazırlamıştır?
Açıklama
Yardım alamayan Rusya'da ekonomik ve askerî sıkıntılar arttı; bu durum 1917 Bolşevik İhtilali'ne ortam hazırladı.
4 Güney Cepheleri
| Cephe | Önemli gelişme |
|---|---|
| Irak Cephesi | İngilizlere karşı savaşıldı; Kut'ül Amare zaferi (1916) kazanıldı, ancak sonra Bağdat kaybedildi. |
| Suriye-Filistin Cephesi | İngilizlerle savaşıldı; bazı Arap toplulukları İngilizlerle iş birliği yaptı. Mustafa Kemal Yıldırım Orduları Grup Komutanı olarak çekilmeyi düzenli biçimde yönetti. |
| Hicaz-Yemen Cephesi | Kutsal toprakları korumak için savaşıldı. Fahrettin Paşa savaş bitmesine rağmen Medine'yi uzun süre savundu ("Çöl Kaplanı"). |
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.