Mustafa Kemal'in doğduğu 1881 yılında Osmanlı Devleti, bir zamanlar üç kıtaya yayılan gücünü büyük ölçüde kaybetmişti. Avrupa'da ise fabrikalar, demir yolları ve yeni fikirler dünyayı hızla değiştiriyordu. Millî Mücadele'yi anlamak için önce bu dönemi tanımak gerekir.
1 Dünyadaki Gelişmeler
| Gelişme | Sonuçları |
|---|---|
| Sanayi İnkılabı (18. yüzyıl, İngiltere) | Makineli üretim başladı; Avrupalı devletler ham madde ve pazar arayışıyla sömürgecilik yarışına girdi. |
| Fransız İhtilali (1789) | Milliyetçilik, eşitlik, özgürlük fikirleri yayıldı; çok uluslu imparatorluklar dağılma sürecine girdi. |
| Sömürgecilik ve bloklaşma | Büyük devletler arasındaki rekabet, Birinci Dünya Savaşı'na giden ittifakları oluşturdu. |
2 Osmanlı Devleti'nin Durumu
-
Toprak kayıpları
Osmanlı, Balkanlarda ve Kuzey Afrika'da topraklarını birer birer kaybediyordu.
-
Kapitülasyonlar
Yabancılara verilen ekonomik ve hukuki ayrıcalıklardır. Yabancı tüccarlar daha az vergi ödüyor, yerli üretici rekabet edemiyordu; Osmanlı ekonomisi dışa bağımlı hâle geldi.
-
Dış borçlar
Osmanlı ilk dış borcunu 1854'te aldı; borçlar ödenemeyince 1881'de Düyun-ı Umumiye idaresi kuruldu ve bazı gelirlere yabancılar el koydu.
-
Modernleşme çabaları
Tanzimat (1839), Islahat (1856), I. Meşrutiyet (1876) ve II. Meşrutiyet (1908) ile yönetim, eğitim ve hukukta yenilikler yapıldı.
| Fikir akımı | Temel düşünce |
|---|---|
| Osmanlıcılık | Din ve dil farkı gözetmeksizin bütün toplulukları "Osmanlı" kimliği altında birleştirmek |
| İslamcılık | Müslüman toplulukları halifenin etrafında birleştirmek |
| Türkçülük | Türk milletini temel alarak birlik sağlamak |
| Batıcılık | Batı'nın bilim ve teknolojisini örnek alarak devleti güçlendirmek |
3 Trablusgarp ve Balkan Savaşları
| Savaş | Taraflar | Sonucu |
|---|---|---|
| Trablusgarp Savaşı (1911–1912) | Osmanlı – İtalya | Uşi Antlaşması ile Trablusgarp İtalya'ya bırakıldı; Osmanlı'nın Kuzey Afrika'daki son toprağı kaybedildi. Mustafa Kemal Tobruk ve Derne'de görev yaptı. |
| I. Balkan Savaşı (1912–1913) | Osmanlı – Balkan devletleri | Osmanlı, Midye-Enez hattının batısındaki toprakları kaybetti; Selanik elden çıktı. |
| II. Balkan Savaşı (1913) | Balkan devletleri kendi aralarında; Osmanlı da katıldı | Osmanlı Edirne'yi geri aldı. |
Kendini dene · Soru 1
Yabancı tüccarlara tanınan ekonomik ayrıcalıkların Osmanlı ekonomisine etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Açıklama
Kapitülasyonlar yabancılara ayrıcalık tanıdığı için yerli üretim gerilemiş ve ekonomi dışa bağımlı olmuştur.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.