Geceleri gördüğün yıldızların bazıları milyonlarca yıl önce ışık saçmaya başlamıştır; bazıları belki de artık yoktur, ama ışıkları hâlâ bize ulaşmaktadır. Yıldızlar da canlılar gibi doğar, yaşar ve ölür.
1 Yıldızların Yaşamı
Bir yıldızın yaşam öyküsü
- 1 Bulutsu (nebula): Uzaydaki dev gaz ve toz bulutları çekim etkisiyle sıkışır; burada yıldızlar doğar.
- 2 Ana evre: Yıldız, merkezindeki tepkimelerle uzun süre kararlı biçimde ışık ve ısı üretir. Güneş şu anda bu evrededir.
- 3 Kırmızı dev: Yakıtı azalan yıldız şişerek çok büyür ve kızıl bir renk alır.
- 4 Son evre: Yıldızın kütlesine göre farklı sonlar yaşanır.
| Yıldız | Son evreler |
|---|---|
| Güneş gibi orta kütleli yıldızlar | Kırmızı dev → dış katmanlarını uzaya saçar → beyaz cüce (küçük, sönük, sıcak çekirdek) |
| Çok büyük kütleli yıldızlar | Kırmızı üstdev → süpernova patlaması → nötron yıldızı ya da kara delik |
-
Süpernova
Çok büyük kütleli yıldızların ömrünün sonunda gerçekleşen dev patlamadır; kısa süreliğine bütün bir galaksi kadar parlayabilir.
-
Nötron yıldızı
Süpernovadan geriye kalan, çok küçük ama son derece yoğun yıldız çekirdeğidir.
-
Kara delik
Çekim kuvveti o kadar güçlüdür ki ışık bile içinden kaçamaz.
Kendini dene · Soru 1
Güneş'in yaşamının sonunda hangi evrelerden geçmesi beklenir?
Açıklama
Güneş orta kütleli bir yıldızdır; kırmızı dev olduktan sonra beyaz cüceye dönüşecektir.
2 Takımyıldızlar
-
Büyükayı
Yedi parlak yıldızı kepçeye benzer; Kutup Yıldızı'nı bulmak için kullanılır.
-
Küçükayı
Kutup Yıldızı bu takımyıldızın kuyruk ucundadır; Kutup Yıldızı kuzeyi gösterir.
-
Kraliçe (Kasiyopeia)
Beş parlak yıldızı W ya da M harfine benzer.
-
Avcı (Orion)
Kış gecelerinde kolayca görülür; ortasında yan yana üç yıldızdan oluşan "kemer" vardır.
3 Galaksiler ve Evren
-
Galaksi
Milyarlarca yıldız, gaz, toz ve gök cisminin çekim kuvvetiyle bir arada tuttuğu dev sistemdir.
-
Samanyolu
Güneş sistemimizin içinde bulunduğu sarmal galaksidir.
-
Andromeda
Samanyolu'na en yakın büyük sarmal galaksidir; yaklaşık 2,5 milyon ışık yılı uzaklıktadır.
-
Evren
Bütün galaksileri, yıldızları, gezegenleri, enerjiyi ve boşluğu içine alan bütündür.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.