Bir çayırdaki ot, otu yiyen çekirge, çekirgeyi yiyen kurbağa ve kurbağayı avlayan yılan... Doğadaki canlılar birbirine besin yoluyla bağlıdır. Bu bağları anlamak, doğayı korumanın ve kaynakları gelecek nesillere bırakmanın ilk adımıdır.
1 Üreticiler, Tüketiciler ve Ayrıştırıcılar
| Grup | Özelliği | Örnek |
|---|---|---|
| Üretici | Güneş enerjisini kullanarak fotosentezle kendi besinini üretir. | Bitkiler, algler |
| Otçul tüketici | Yalnızca bitkilerle beslenir. | Tavşan, inek, çekirge |
| Etçil tüketici | Başka hayvanlarla beslenir. | Kurt, kartal, yılan |
| Hepçil tüketici | Hem bitkilerle hem hayvanlarla beslenir. | İnsan, ayı, karga |
| Ayrıştırıcı | Ölü canlıları ve atıkları parçalayarak maddeleri toprağa geri kazandırır. | Bazı bakteriler ve mantarlar |
2 Besin Zinciri ve Besin Ağı
- Ot → çekirge → kurbağa → yılan → kartal Karada bir besin zinciri
- Su yosunu → küçük balık → büyük balık → fok Denizde bir besin zinciri
3 Ekoloji Piramidi ve Enerji Akışı
| Özellik | Değişim |
|---|---|
| Aktarılan enerji miktarı | Azalır (her basamakta enerjinin büyük kısmı canlının yaşamsal faaliyetlerinde kullanılır ve ısı olarak kaybolur) |
| Canlı sayısı (genellikle) | Azalır |
| Biyolojik birikim (zehirli madde miktarı) | Artar |
Kendini dene · Soru 1
"Ot → tavşan → tilki → kartal" besin zincirinde biyolojik birikimin en fazla olduğu canlı hangisidir?
Açıklama
Zararlı maddeler zincirin üst basamaklarına doğru birikir; en üstteki kartalda en fazladır.
4 Su ve Sürdürülebilir Yaşam
- Diş fırçalarken ve sabunlanırken musluğu kapatmak
- Banyoda küvet yerine kısa süreli duş almak
- Çamaşır ve bulaşık makinesini tam doldurup çalıştırmak
- Damlatan muslukları onarmak
- Bahçe sulamada damla sulama yöntemini kullanmak
- Gereksiz alışverişten kaçınarak su ayak izini azaltmak
Atık su
-
Evsel atık su
Banyo, mutfak ve tuvaletlerden gelen kirli sudur.
-
Endüstriyel atık su
Fabrikalardan çıkan, kimyasal maddeler içerebilen sudur.
-
Arıtma tesisi
Atık suyu temizleyerek doğaya zarar vermeden geri verilmesini ya da tarımsal sulama gibi alanlarda yeniden kullanılmasını sağlar.
Kendini dene · Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi su ayak izini azaltmaya yönelik bir davranıştır?
Açıklama
Her ürünün üretiminde su harcanır; gereksiz ürün almamak su ayak izini azaltır.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Bu konunun tüm testleriYorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.