Bir salıncakta sallanırken en yukarıdayken bir an durur, sonra hızlanarak aşağı inersin. Bu sırada enerjin yok olmaz; bir türden başka bir türe dönüşür. Bu konuda hareket ve konumla ilgili enerji türlerini ve enerjinin korunumunu öğreneceğiz.
1 Kinetik Enerji
Kinetik enerji neye bağlıdır?
-
Kütle
Aynı süratle giden iki cisimden kütlesi büyük olanın kinetik enerjisi daha fazladır.
Aynı süratteki kamyonun kinetik enerjisi otomobilinkinden fazladır.
-
Sürat
Kütlesi aynı olan iki cisimden sürati büyük olanın kinetik enerjisi daha fazladır.
Hızlı atılan topun kinetik enerjisi yavaş atılandan fazladır.
2 Potansiyel Enerji
-
Çekim potansiyel enerjisi
Cisimlerin yerden yüksekte bulunmalarından dolayı sahip oldukları enerjidir. Ağırlığa ve yüksekliğe bağlıdır.
Raftaki kitap, barajda biriken su
-
Esneklik potansiyel enerjisi
Esnek cisimlerin sıkıştırılması, gerilmesi ya da bükülmesiyle depoladıkları enerjidir. Sıkıştırma ya da gerilme miktarına bağlıdır.
Gerilmiş yay, sapan lastiği, kurulmuş oyuncak
Kendini dene · Soru 1
Aynı yükseklikteki iki raftan birinde 1 kg'lık, diğerinde 3 kg'lık birer kutu duruyor. Hangi kutunun çekim potansiyel enerjisi daha fazladır?
Açıklama
Yükseklik aynı olduğunda ağırlığı fazla olan cismin çekim potansiyel enerjisi daha fazladır.
3 Enerji Dönüşümleri ve Korunumu
| Olay | Dönüşüm |
|---|---|
| Yukarı atılan top yükselirken | Kinetik enerji → çekim potansiyel enerjisi |
| Top aşağı düşerken | Çekim potansiyel enerjisi → kinetik enerji |
| Sapandan taş fırlatılırken | Esneklik potansiyel enerjisi → kinetik enerji |
| Barajdan akan su türbini döndürürken | Çekim potansiyel enerjisi → kinetik enerji → elektrik enerjisi |
| Fren yapan bisikletin tekerleği ısınırken | Kinetik enerji → ısı enerjisi (sürtünme) |
Örnek
Bir kayakçı tepeden aşağı kayarken enerji nasıl dönüşür?
- 1 Tepede yüksekte olduğu için çekim potansiyel enerjisi en fazladır; başlangıçta kinetik enerjisi azdır.
- 2 Aşağı indikçe yüksekliği azalır, potansiyel enerjisi kinetik enerjiye dönüşür ve hızlanır.
- 3 Kar ile kayaklar arasındaki sürtünme nedeniyle enerjinin bir kısmı ısıya dönüşür.
Cevap: Potansiyel enerji → kinetik enerji (+ bir kısmı ısı). Toplam enerji korunur.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.