Kazağını çıkarırken çıtırtı duyarsın; şişirilmiş bir balonu saçına sürtünce saçların balona doğru kalkar. Bu olayların sebebi elektriklenmedir.
1 Elektrik Yükleri
| Cisim | Durum |
|---|---|
| Nötr (yüksüz) | Pozitif yük sayısı = negatif yük sayısı |
| Negatif yüklü | Negatif yük sayısı > pozitif yük sayısı (elektron almıştır) |
| Pozitif yüklü | Pozitif yük sayısı > negatif yük sayısı (elektron vermiştir) |
2 Yükler Arasındaki Etkileşim
-
Aynı cins yükler
Birbirini iter.
(+) ile (+), (−) ile (−)
-
Zıt cins yükler
Birbirini çeker.
(+) ile (−)
-
Yüklü ve nötr cisim
Yüklü cisim nötr cismi çeker.
Balonun küçük kâğıt parçalarını çekmesi
3 Elektriklenme Yolları
| Yol | Nasıl olur? | Sonuç |
|---|---|---|
| Sürtünme ile | İki nötr cisim birbirine sürtülür; elektronlar bir cisimden diğerine geçer. | Cisimler zıt cins ve eşit miktarda yükle yüklenir. |
| Dokunma ile | Yüklü bir cisim nötr ya da yüklü başka bir cisme dokundurulur. | Cisimler aynı cins yükle yüklenir (biri nötr ise). |
| Etki (tesir) ile | Yüklü cisim, nötr bir cisme dokundurulmadan yaklaştırılır; nötr cismin yükleri yer değiştirir. | Yakın uçta zıt, uzak uçta aynı cins yük toplanır. |
Örnek
Nötr bir balon nötr yün kazağa sürtülüyor; balon negatif yükleniyor. Kazak nasıl yüklenir?
- 1 Sürtünmede elektronlar kazaktan balona geçmiştir.
- 2 Kazak elektron kaybettiği için pozitif yüklenir; kaybettiği elektron sayısı balonun aldığı elektron sayısına eşittir.
Cevap: Kazak, balonla eşit miktarda pozitif yükle yüklenir.
Kendini dene · Soru 1
Sürtünme ile elektriklenen iki cisim için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Açıklama
Sürtünmede bir cismin verdiği elektronu diğeri alır; bu yüzden cisimler zıt cins ve eşit miktarda yüklenir.
4 Elektroskop
Elektroskop nasıl yorumlanır?
-
Yapraklar kapalı
Elektroskop nötrdür.
-
Yapraklar açık
Elektroskop yüklüdür; yapraklar aynı cins yükle yüklendiği için birbirini iter.
-
Yüklü cisim yaklaştırılınca
Yapraklar daha çok açılırsa cisim elektroskopla aynı cins yüklüdür; kapanırsa zıt cins yüklü olabilir.
5 Topraklama ve Yıldırım
-
Topraklama
Yüklü bir cismin, toprakla bağlantı kurularak fazla yükünü toprağa aktarması ve nötr hâle gelmesidir. Elektrikli ev aletlerinde ve binalarda güvenlik için kullanılır.
-
Yıldırım
Yüklü bulut ile yer arasındaki büyük elektrik boşalmasıdır. Bulutlar arasındaki boşalmaya şimşek denir.
-
Paratoner (yıldırımsavar)
Binaların en yüksek noktasına yerleştirilen, yıldırımın yükünü güvenli şekilde toprağa ileten sivri uçlu metal çubuktur.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Bu konunun tüm testleriYorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.