Saatlerce ders çalıştın, çok yoruldun; ama fen bilimlerine göre "iş" yapmadın. Bir kutuyu yerden kaldırdığında ise iş yapmış olursun. Günlük hayatta "iş" sözcüğünü farklı anlamlarda kullanırız; fen bilimlerinde ise iş kavramının belirli bir tanımı vardır.
1 Fiziksel Anlamda İş
İş yapılması için gerekenler
-
Kuvvet
Cisme bir kuvvet uygulanmalıdır.
-
Yer değiştirme
Cisim hareket etmelidir.
-
Aynı doğrultu
Cisim, uygulanan kuvvetin doğrultusunda yol almalıdır.
Örnek
Bir kutuya 20 N'lik yatay kuvvet uygulanarak kutu kuvvet doğrultusunda 5 m itiliyor. Yapılan işi bulalım.
- 1 \( W = F \cdot x = 20 \cdot 5 \).
Cevap: 100 J
2 Fiziksel Anlamda İş Yapılmayan Durumlar
| Durum | İş yapılıyor mu? | Neden? |
|---|---|---|
| Bir kitabı yerden alıp masaya koymak | Evet | Kuvvet yukarı, kitap yukarı hareket etti. |
| Duvarı bütün gücünle itmek | Hayır | Kuvvet var ama duvar hareket etmedi. |
| Elinde çantayla düz yolda yürümek | Hayır | Çantayı tutan kuvvet yukarı, hareket yatay; doğrultular dik. |
| Uzayda sürtünmesiz ortamda sabit hızla giden bir cisim | Hayır | Cisme kuvvet uygulanmıyor. |
| Bir halteri yerden yukarı kaldırmak | Evet | Kuvvet ve hareket yukarı doğru. |
| Kaldırılmış halteri havada tutmak | Hayır | Halter hareket etmiyor. |
Kendini dene · Soru 1
Aşağıdakilerin hangisinde fiziksel anlamda iş yapılmıştır?
Açıklama
İşçi çuvala yukarı yönlü kuvvet uygulamış ve çuval yukarı hareket etmiştir; kuvvet ve yol aynı doğrultudadır.
Kendini dene · Soru 2
Bir cisme 15 N'lik kuvvet uygulanarak cisim kuvvet doğrultusunda 4 m hareket ettiriliyor. Yapılan iş kaç joule'dür?
Açıklama
\( W = F \cdot x = 15 \cdot 4 = 60 \) J.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.