Şehrindeki eski bir köprü, ninenin ördüğü oyalı yazma, bayramda söylenen maniler... Bunlar geçmişten bize ulaşan ve gelecek nesillere aktarmamız gereken değerlerdir. Bu değerlerin tamamına kültürel miras denir.
1 Kültürel Miras
Kültürel miras bir toplumun ortak hafızasıdır. Bize kim olduğumuzu, nereden geldiğimizi hatırlatır. Bu yüzden ona ortak miras da denir: Hepimize aittir ve hepimiz korumakla sorumluyuz.
-
Somut kültürel miras
Elle tutulabilen, gözle görülebilen eserlerdir.
Cami, köprü, kervansaray, han, hamam, kale, çeşme, saray, höyük, el yazması kitaplar
-
Somut olmayan kültürel miras
Elle tutulamayan; bilgi, beceri, gelenek ve sözlü anlatımlardır.
Masallar, destanlar, maniler, halk oyunları, el sanatlarının yapılış bilgisi, bayram gelenekleri
Kendini dene · Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi somut olmayan kültürel mirasa örnektir?
Açıklama
Fıkralar elle tutulamaz; sözlü olarak nesilden nesile aktarılır. Diğer seçenekler elle tutulabilen somut eserlerdir.
2 UNESCO Listesindeki Değerlerimiz
UNESCO, insanlık için önemli olan kültürel ve doğal değerleri listeleyerek korunmalarına destek olur. Türkiye'nin pek çok değeri bu listelerde yer alır.
| Somut miras (Dünya Mirası) | Bulunduğu il |
|---|---|
| Göbeklitepe | Şanlıurfa |
| Efes Antik Kenti | İzmir |
| Göreme Millî Parkı ve Kapadokya | Nevşehir |
| Safranbolu Şehri | Karabük |
| Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası | Sivas |
| Nemrut Dağı | Adıyaman |
| Selimiye Camii ve Külliyesi | Edirne |
| Pamukkale ve Hierapolis | Denizli |
Somut olmayan mirasımızdan örnekler
-
Karagöz
Deriden yapılmış renkli tasvirlerle perdede oynatılan geleneksel gölge oyunudur.
Karagöz ile Hacivat
-
Âşıklık geleneği
Âşıkların sazıyla doğaçlama şiir söylemesi geleneğidir.
Âşık Veysel
-
Mevlevi Sema Töreni
Mevlevi geleneğinde müzik eşliğinde yapılan tören
Konya
-
Kırkpınar Yağlı Güreşleri
Yüzyıllardır düzenlenen geleneksel güreş festivali
Edirne
-
Türk kahvesi kültürü
Kahvenin hazırlanışı, sunumu ve sohbet geleneği
Kırk yıl hatırı vardır.
-
Ebru
Su yüzeyinde boyalarla desen oluşturup kâğıda aktarma sanatıdır.
Geleneksel süsleme sanatı
Kendini dene · Soru 2
Göbeklitepe hangi ilimizde bulunur?
Açıklama
Göbeklitepe Şanlıurfa'dadır. Nevşehir'de Kapadokya, İzmir'de Efes, Adıyaman'da Nemrut Dağı bulunur.
3 Mirasımızı Korumak
Ortak mirası korumak için neler yapabiliriz?
- 1 Tarihî eserlere zarar vermeyiz; üzerlerine yazı yazmaz, taşlarını sökmeyiz.
- 2 Müzeleri ve ören yerlerini ziyaret eder, kurallara uyarız.
- 3 Büyüklerimizden masal, mani, türkü ve gelenekleri dinleyip kaydederiz.
- 4 El sanatlarını öğrenmeye ve yaşatmaya çalışırız.
- 5 Yaşadığımız ildeki miras ögelerini araştırıp arkadaşlarımızla paylaşırız.
Örnek
Bir öğrenci yaşadığı ildeki ortak miras ögelerini tanıtan bir ürün hazırlamak istiyor. Nasıl bir yol izleyebilir?
- 1 İlindeki tarihî yapıları, müzeleri ve yöresel gelenekleri listeler.
- 2 Bunları somut ve somut olmayan miras olarak ikiye ayırır.
- 3 Fotoğraf çeker, büyüklerinden bilgi alır, güvenilir kaynaklardan araştırma yapar.
- 4 Topladıklarını afiş, broşür, dijital sunum ya da kısa bir video hâline getirir.
Cevap: Hazırladığı ürünü sınıfta, okul panosunda ya da okul etkinliklerinde paylaşarak mirasın tanınmasına katkı sağlar.
Kendini dene · Soru 3
Aşağıdaki davranışlardan hangisi kültürel mirası korumaya yönelik değildir?
Açıklama
Tarihî yapıların taşlarını sökmek mirasa zarar verir. Diğer davranışlar mirası korur ve yaşatır.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.