Bugün kullandığımız yazı, para, takvim, yazılı kanunlar ve antlaşmalar binlerce yıl önce yaşamış insanların buluşlarına dayanır. Bu buluşların önemli bir bölümü Mezopotamya'da ve Anadolu'da ortaya çıkmıştır.
1 Medeniyet Nedir?
2 Mezopotamya Medeniyetleri
-
Sümerler
Çivi yazısını buldular; böylece tarih çağları başladı. Tapınak ve gözlemevi olarak kullanılan zigguratları yaptılar. Ay yılına dayalı takvim hazırladılar, 60'lı sayı sistemini kullandılar.
Bir saatin 60 dakika olması Sümerlerin mirasıdır.
-
Babiller
Kral Hammurabi, ülkesindeki kanunları yazılı hâle getirdi ve taşlara yazdırarak herkesin görebileceği yerlere koydurdu.
Hammurabi Kanunları "suça aynı ölçüde ceza" ilkesine dayanır.
-
Asurlar
Ticarete önem verdiler. Anadolu'da Kültepe (Kayseri) başta olmak üzere ticaret merkezleri kurdular. Yazıyı Anadolu'ya getirdiler.
Kültepe tabletleri Anadolu'nun ilk yazılı belgeleridir.
3 Anadolu Medeniyetleri
-
Hititler
Başkentleri Hattuşa'dır (Çorum). Mısır ile yaptıkları Kadeş Antlaşması, bilinen en eski yazılı antlaşmalardandır. Yaşadıkları olayları yıllıklara (anal) yazdılar. Kendilerine "bin tanrılı halk" dediler.
Hattuşa UNESCO Dünya Mirası listesindedir.
-
Lidyalılar
Başkentleri Sardes'tir (Manisa). Ticarette parayı ilk kullanan medeniyetlerdendir. Ticareti kolaylaştırmak için Kral Yolu'nu yaptılar.
Madenî para ticareti kolaylaştırdı.
-
İyonlar
Batı Anadolu kıyılarında şehirler kurdular. Doğa olaylarını akıl ve gözlemle açıklamaya çalışan bilim insanları ve düşünürler yetiştirdiler.
Milet'te yaşayan Thales
| Alan | Katkı | Medeniyet |
|---|---|---|
| Bilim | Takvim, 60'lı sayı sistemi, gözlemevleri | Sümerler |
| Bilim | Doğa olaylarını akılla açıklama | İyonlar |
| Kültür | Çivi yazısı | Sümerler |
| Kültür | Yazıyı Anadolu'ya getirme | Asurlar |
| Ekonomi | Ticaret kolonileri | Asurlar |
| Ekonomi | Madenî para, Kral Yolu | Lidyalılar |
| Hukuk | Yazılı kanunlar | Babiller (Hammurabi) |
| Hukuk | Yazılı antlaşma | Hititler (Kadeş) |
Kendini dene · Soru 1
Ticarette parayı ilk kullanan medeniyetlerden biri hangisidir?
Açıklama
Lidyalılar ticareti kolaylaştırmak için madenî parayı kullanan ilk medeniyetlerdendir.
Kendini dene · Soru 2
Kadeş Antlaşması hangi medeniyetin hukuka katkısıdır?
Açıklama
Hititlerin Mısırlılarla yaptığı Kadeş Antlaşması bilinen en eski yazılı antlaşmalardandır.
Örnek
"Saatimizin 60 dakika, dakikamızın 60 saniye olması" ile "bugün ülkelerin anlaşmazlıklarını antlaşmalarla çözmesi" hangi medeniyetlerin mirasıyla ilişkilidir?
- 1 60'lı sayı sistemini Sümerler kullanmıştır; zaman ölçümünde 60'lı sistem onların mirasıdır.
- 2 Bilinen en eski yazılı antlaşmalardan biri Hititlerin Kadeş Antlaşması'dır.
Cevap: İlki Sümerlerin bilime, ikincisi Hititlerin hukuka katkısıyla ilişkilidir.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.