Sınıf başkanını seçerken oy kullanırsın, okul meclisinde fikrini söylersin, eğitim alırsın ve oyun oynarsın. Bunların hepsi senin hakkındır. Aynı zamanda derslerine hazırlıklı gelmek, okul eşyalarını korumak gibi sorumlulukların da vardır. Bu konuda haklarımızı, sorumluluklarımızı ve demokrasiyi öğreneceğiz.
1 Hak ve Sorumluluk
- Okulun kütüphanesinden kitap almak Hak
- Aldığı kitabı zamanında ve sağlam şekilde geri getirmek Sorumluluk
- Sınıf başkanlığı seçiminde oy kullanmak Hak
- Sınıf kurallarına uymak Sorumluluk
2 Çocuk Hakları
Dünyadaki bütün çocukların sahip olduğu temel haklar Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınmıştır. Türkiye de bu sözleşmeyi imzalayan ülkelerdendir.
Temel çocuk hakları
-
Yaşama hakkı
Her çocuğun yaşama ve gelişme hakkı vardır.
Beslenme, barınma
-
Eğitim hakkı
Her çocuk eğitim alma hakkına sahiptir.
Okula gitmek
-
Sağlık hakkı
Her çocuk sağlık hizmetlerinden yararlanabilir.
Aşılar, hastanede tedavi
-
Oyun ve dinlenme hakkı
Çocuklar oyun oynama ve dinlenme hakkına sahiptir.
Parkta oynamak
-
Korunma hakkı
Çocuklar her türlü şiddet, ihmal ve istismara karşı korunur.
Çocukların ağır işlerde çalıştırılmaması
-
Katılım ve düşünceyi ifade etme hakkı
Çocuklar kendilerini ilgilendiren konularda fikirlerini söyleyebilir.
Okul meclisinde görüş bildirmek
Kendini dene · Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi bir sorumluluktur?
Açıklama
Ödevleri zamanında yapmak öğrencinin üstlendiği bir görevdir. Diğerleri çocukların sahip olduğu haklardır.
3 Demokrasi
Türkiye Cumhuriyeti demokratik bir devlettir. Anayasamıza göre egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Millet bu yetkisini seçtiği temsilciler aracılığıyla kullanır. Halkın seçtiği milletvekilleri Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) yasaları yapar.
Demokrasinin temel ilkeleri
-
Seçme ve seçilme
Vatandaşlar yöneticilerini seçimle belirler, şartları taşıyanlar aday olabilir.
Ülkemizde 18 yaşını dolduran vatandaşlar oy kullanabilir.
-
Eşitlik
Herkes kanunlar önünde eşittir.
Dil, din, cinsiyet ayrımı yapılmaz.
-
Çoğunluğun kararı ve azınlığa saygı
Kararlar çoğunluğun oyuyla alınır; az oy alanların görüşlerine de saygı duyulur.
Seçimi kaybeden adayın da fikirleri dinlenir.
-
Düşünce özgürlüğü
Herkes düşüncesini başkalarına saygılı şekilde ifade edebilir.
Okul meclisinde öneri sunmak
-
Gizli oy, açık sayım
Oylar gizli kullanılır, herkesin önünde sayılır.
Sandık başında oy pusulası
4 Cumhuriyet
Demokrasi ve cumhuriyetin temel nitelikleri
-
Millî egemenlik
Yönetme yetkisi millete aittir.
Milletvekilleri halk tarafından seçilir.
-
Katılım
Vatandaşlar seçimlere ve ülke yönetimine katılır, görüşlerini bildirir.
Oy kullanmak, dilekçe vermek
-
Çoğulculuk
Farklı düşüncelerin ve grupların bir arada var olabilmesidir.
Farklı siyasi partilerin bulunması
-
Hukukun üstünlüğü
Yöneticiler dâhil herkes kanunlara uymak zorundadır.
Kanun önünde herkes eşittir.
5 Okulda Demokrasi
Okulumuz demokrasiyi öğrendiğimiz ve uyguladığımız ilk yerlerdendir.
Sınıf başkanlığı seçimi nasıl yapılır?
- 1 Sınıf başkanı olmak isteyen öğrenciler aday olur.
- 2 Adaylar sınıfa ne yapmak istediklerini anlatır.
- 3 Öğrenciler oylarını gizli olarak kullanır.
- 4 Oylar sınıfın önünde açık şekilde sayılır.
- 5 En çok oyu alan aday sınıf başkanı seçilir; herkes sonuca saygı gösterir.
Örnek
Sınıf başkanlığı seçiminde Zeynep 14, Can 10 oy alıyor. Seçimden sonra Can'ı destekleyen bazı öğrenciler Zeynep'in önerilerine katılmayacaklarını söylüyor. Bu davranışı demokrasi ilkelerine göre değerlendirelim.
- 1 Seçimde çoğunluğun oyunu alan Zeynep sınıf başkanı olmuştur; bu çoğunluğun kararıdır.
- 2 Demokraside seçim sonucuna herkesin saygı göstermesi gerekir.
- 3 Zeynep de Can'ı destekleyen arkadaşlarının fikirlerini dinlemelidir; bu da azınlığa saygıdır.
Cevap: Öğrencilerin davranışı demokrasiye uygun değildir. Seçim sonucuna saygı göstermeli, fikirlerini ise sınıf toplantılarında dile getirmelidirler.
Kendini dene · Soru 2
"Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir." sözü aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
Açıklama
Bu söz, yönetme yetkisinin hiçbir koşula bağlı olmadan millete ait olduğunu anlatır. Bu, millî egemenlik ilkesidir.
Kendini dene · Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi okulda demokrasinin uygulanmasına örnektir?
Açıklama
Okul meclisi başkanının seçimle belirlenmesi, seçme ve seçilme ilkesinin okuldaki uygulamasıdır.
6 Etkin Vatandaşlık
- Mahalledeki parkın bozuk salıncağını belediyeye bildirmek Etkin vatandaş davranışı
- Seçim yaşına gelince oy kullanmak Etkin vatandaş davranışı
- Ağaçlandırma kampanyasına gönüllü katılmak Etkin vatandaş davranışı
- "Benim işim değil." diyerek yoldaki tehlikeli bir çukuru kimseye haber vermemek Etkin olmayan vatandaş davranışı
7 İhtiyaç ve Sorunlarda Başvurulacak Kurumlar
| İhtiyaç ya da sorun | Başvurulacak kurum |
|---|---|
| Acil sağlık, yangın, güvenlik durumları | 112 Acil Çağrı Merkezi |
| Mahalleyle ilgili belgeler (ikametgâh gibi) | Muhtarlık |
| Çöp toplama, park, yol, su sorunları | Belediye |
| İl ve ilçedeki genel yönetim işleri | Valilik, kaymakamlık |
| Eğitimle ilgili başvurular | Okul müdürlüğü, il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri |
| Sosyal yardım, çocuk ve aile destekleri | Aile ve Sosyal Hizmetler (ALO 183) |
| Kamu kurumlarına dilek ve şikâyet | CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) |
| Bozuk ya da kusurlu ürün sorunları | Tüketici hakem heyeti |
Kendini dene · Soru 4
Mahallesindeki sokak lambalarının uzun süredir yanmadığını fark eden bir vatandaşın başvurması gereken en uygun kurum hangisidir?
Açıklama
Sokak aydınlatması, yol ve park gibi hizmetler yerel yönetimlerin, yani belediyenin sorumluluğundadır.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Bu konunun tüm testleriYorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.