LGS'de Türkçe sorularının önemli bir bölümü, bir sözcüğün cümlede hangi anlamda kullanıldığını sorar. Sözcükler sözlükteki ilk anlamlarının dışında, içinde bulundukları bağlama göre yeni anlamlar kazanır. Bu konuda sözcüğün kazandığı bütün anlam türlerini öğreneceğiz.
1 Anlam Bakımından Sözcükler
| Anlam türü | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| Gerçek (temel) anlam | Sözcüğün akla gelen ilk ve sözlükteki temel anlamıdır. | Ağır bir valizi taşıdı. |
| Yan anlam | Temel anlamla ilgisini koruyarak, ona benzetmeyle kazanılan anlamdır. | Masanın ayağı kırıldı. / Dağın eteği |
| Mecaz anlam | Temel anlamıyla ilgisi büyük ölçüde kopmuş, yeni ve soyut bir anlamdır. | Ağır sözler söyledi. / Çok sıcak bir insandır. |
| Terim anlam | Bir bilim, sanat ya da meslek dalına özgü anlamdır. | Üçgenin açılarını ölçtü. / Oyuncu sahneye çıktı. |
Kendini dene · Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük mecaz anlamda kullanılmıştır? ("tatlı")
Açıklama
"Tatlı dil" ifadesinde sözcük "hoşa giden, sevimli" anlamını kazanmıştır; bu mecaz anlamdır.
2 Çok Anlamlılık
- Çocuğun gözü mavidir. Gerçek anlam (organ)
- Çekmecenin üst gözünü açtı. Yan anlam (bölme)
- Bu işte onun gözü yok. Mecaz anlam (istek, niyet)
- Mutfak dolabının gözü Yan anlam
3 Sözcükler Arası Anlam İlişkileri
| İlişki | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Eş anlamlı (anlamdaş) | Yazılışları farklı, anlamları aynı ya da çok yakın sözcükler | cevap–yanıt, okul–mektep, siyah–kara |
| Zıt anlamlı (karşıt) | Anlamca birbirinin karşıtı olan sözcükler | uzun–kısa, erken–geç, cesur–korkak |
| Eş sesli (sesteş) | Yazılış ve okunuşları aynı, anlamları tamamen farklı sözcükler | yüz (sayı) – yüz (surat) – yüz (yüzmek) |
4 Somut ve Soyut Anlam
-
Somut anlam
Beş duyudan en az biriyle algılanabilen varlık ve kavramlar
masa, rüzgâr, ses, koku, ışık
-
Soyut anlam
Beş duyuyla algılanamayan, zihinde var olan kavramlar
sevgi, özlem, düşünce, korku, umut
5 İkilemeler ve Yansıma Sözcükler
-
İkileme
Anlamı güçlendirmek için aynı, eş anlamlı, zıt anlamlı ya da biri anlamsız sözcüklerin yan yana kullanılmasıdır. Arasına virgül konmaz.
yavaş yavaş, eş dost, aşağı yukarı, çocuk mocuk
-
Yansıma sözcük
Doğadaki seslerin taklidiyle oluşan sözcüklerdir.
şırıl şırıl, hışırtı, miyavlamak, gürültü
Kendini dene · Soru 2
"Gözlerindeki umut ışığı, yaşadığı zorluklara rağmen hiç sönmemişti." cümlesindeki kalın yazılmış sözcükler için ne söylenebilir?
Açıklama
"Umut" ve "zorluk" duyularla algılanamayan kavramlardır; ikisi de soyuttur.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Soru sormak, çözüm yolunu paylaşmak ve puan kazanmak için giriş yap.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz!
Bu soru hakkında henüz yorum yok. Takıldığın yeri yukarıdan sor!