Okuduğumuz her metin bir amaçla yazılır: Kimi bir olayı anlatır, kimi bilgi verir, kimi bizi bir şeye inandırmaya çalışır. Metnin türünü bilmek, onu doğru anlamanın ilk adımıdır.
1 Öyküleyici Metinler
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Olay | Metinde anlatılan yaşantı; olay örgüsü (serim, düğüm, çözüm) |
| Kişiler | Olayları yaşayan ya da olaylardan etkilenen varlıklar |
| Yer (mekân) | Olayın geçtiği yer |
| Zaman | Olayın geçtiği zaman |
| Anlatıcı | Olayları anlatan kişi (1. kişi "ben" ya da 3. kişi "o" anlatıcı) |
| Tür | Özellikleri |
|---|---|
| Hikâye (öykü) | Gerçek ya da gerçeğe yakın olayları kısa biçimde anlatır. |
| Roman | Uzun soluklu; çok sayıda kişi, olay ve mekân içerir. |
| Masal | Olağanüstü olaylar anlatılır; yer ve zaman belirsizdir; "Bir varmış bir yokmuş" diye başlar; iyiler ödüllendirilir. |
| Fabl | Hayvanların ve bitkilerin konuşturulduğu, ders verici kısa öykülerdir. La Fontaine fablları ünlüdür. |
| Destan | Bir milletin hayatında derin izler bırakan olayları olağanüstü ögelerle anlatır. Oğuz Kağan, Ergenekon, Göktürk ve Türeyiş destanları Türk destanlarıdır. |
| Halk hikâyesi | Âşıklar tarafından anlatılan, nazım ve nesir karışık hikâyelerdir: Kerem ile Aslı, Köroğlu |
2 Şiir ve Biçim Özellikleri
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| Dize (mısra) | Şiirdeki her bir satır |
| Kıta (bent) | Şiirde anlamca bütün olan dize grubu; dört dizelik kıtaya dörtlük denir. |
| Uyak (kafiye) | Dize sonlarındaki farklı görevdeki ses benzerlikleri |
| Redif | Dize sonlarındaki aynı görevdeki ek, sözcük ya da sözcük gruplarının tekrarı |
| Ölçü | Hece ölçüsü (hece sayısı eşitliği) ya da serbest ölçü |
| Nakarat | Şiirde belirli aralıklarla tekrarlanan dize ya da dizeler |
3 Bilgilendirici Metinler
| Tür | Özellikleri |
|---|---|
| Makale | Bir düşünceyi kanıtlara dayanarak savunan, nesnel ve ciddi bir dille yazılan yazı |
| Deneme | Yazarın bir konudaki kişisel düşüncelerini, kanıtlama kaygısı taşımadan, samimi bir dille anlattığı yazı |
| Fıkra (köşe yazısı) | Gazete ve dergilerde güncel konuların kısa ve akıcı biçimde işlendiği yazı |
| Gezi yazısı | Gezilip görülen yerlerin izlenimlerle anlatıldığı yazı |
| Anı (hatıra) | Yazarın kendi yaşadığı ya da tanık olduğu olayları anlattığı yazı |
| Biyografi | Ünlü bir kişinin hayatının başka biri tarafından anlatılması |
| Otobiyografi | Kişinin kendi hayatını anlatması |
| Söyleşi / röportaj | Söyleşi samimi bir sohbet, röportaj ise soru-cevap biçimindeki görüşmedir. |
Kendini dene · Soru 1
Yazarın kendi hayatını anlattığı metin türü hangisidir?
Açıklama
Otobiyografide kişi kendi hayatını, biyografide ise başka birinin hayatını anlatır.
4 İkna Teknikleri ve Medya
İkna teknikleri
-
Kanıt sunma
İstatistik, araştırma sonucu, uzman görüşü kullanma
-
Duygulara seslenme
Okurun duygularını harekete geçirme
-
Ünlü kişiyi kullanma
Bir ürünün ya da fikrin ünlü biri tarafından desteklendiğini gösterme
-
Herkes yapıyor (çoğunluğa uyma)
"Herkes bunu kullanıyor, sen de kullan."
-
Tekrarlama
Bir mesajı akılda kalması için sık sık tekrarlama
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Soru sormak, çözüm yolunu paylaşmak ve puan kazanmak için giriş yap.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz!
Bu soru hakkında henüz yorum yok. Takıldığın yeri yukarıdan sor!