Cümleler; yüklemin türüne, yerine, anlamına ve yapısına göre sınıflandırılır. Bir cümle aynı anda birkaç gruba girebilir: "Bu kitabı okumadın mı?" cümlesi hem fiil cümlesi hem kurallı hem olumsuz hem soru cümlesidir.
1 Yüklemin Türüne Göre
-
İsim cümlesi
Yüklemi isim soylu bir sözcük (isim, sıfat, zamir) olan cümledir; genellikle ek fiil alır.
Hava çok soğuktu. / En iyi arkadaşım sensin.
-
Fiil cümlesi
Yüklemi çekimli bir fiil olan cümledir.
Çocuklar bahçede oynuyor.
2 Yüklemin Yerine Göre
-
Kurallı (düz) cümle
Yüklemi sonda olan cümledir.
Kardeşim dün akşam eve geldi.
-
Devrik cümle
Yüklemi sonda olmayan cümledir; şiirde ve konuşma dilinde sık görülür.
Geldi kardeşim dün akşam eve.
-
Eksiltili cümle
Yüklemi söylenmemiş, anlamı okura bırakılmış cümledir; sonuna üç nokta konur.
Ah o eski bayramlar...
3 Anlamına Göre
| Tür | Örnek |
|---|---|
| Olumlu cümle | Bu yaz tatile gideceğiz. |
| Olumsuz cümle (-ma, değil, yok) | Bu yaz tatile gitmeyeceğiz. / Kitap masada değil. |
| Soru cümlesi | Bu yaz tatile gidecek miyiz? |
| Ünlem cümlesi | Ne güzel bir manzara! |
4 Yapısına Göre
| Tür | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Basit cümle | Tek yüklemi olan, fiilimsi içermeyen cümle | Annem sabah erkenden kalktı. |
| Birleşik cümle | Tek yüklemli olup fiilimsi ya da iç içe cümle içeren cümle | Okuduğum kitabı arkadaşıma verdim. / Babam "Yarın geliyorum." dedi. |
| Sıralı cümle | Birden fazla bağımsız cümlenin virgül ya da noktalı virgülle sıralanması | Kapıyı açtı, içeri girdi, çantasını bıraktı. |
| Bağlı cümle | Bağımsız cümlelerin "ve, ama, fakat, çünkü, ancak" gibi bağlaçlarla bağlanması | Çok çalıştı ama sınavı kazanamadı. |
Kendini dene · Soru 1
"Okula giderken yolda eski bir arkadaşıma rastladım." cümlesi yapısına göre hangi türdendir?
Açıklama
Cümlede tek yüklem (rastladım) ve bir zarf-fiil (giderken) vardır; fiilimsi içerdiği için birleşik cümledir.
Kendini dene · Soru 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisi biçimce olumsuz, anlamca olumludur?
Açıklama
"İzlemeyen kalmadı" herkesin izlediğini bildirir; biçimce olumsuz ama anlamca olumludur.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Soru sormak, çözüm yolunu paylaşmak ve puan kazanmak için giriş yap.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz!
Bu soru hakkında henüz yorum yok. Takıldığın yeri yukarıdan sor!
