Noktalama işaretleri yazıdaki duraklamaları, vurguları ve anlam ilişkilerini gösterir. "Ayşe, Ali'yi aradı." ile "Ayşe Ali'yi aradı." cümleleri arasındaki fark, tek bir virgülden doğar. Bu konuda 8. sınıfta öğrenilen yeni kullanımlar "8. sınıfta yeni" olarak işaretlenmiştir.
1 Nokta (.)
- Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur. Bugün kütüphaneye gittim.
- Kısaltmaların sonuna konur. Prof. (profesör), vb. (ve benzeri)
- Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur. 8. sınıf
- Tarihlerde gün, ay ve yılı ayırır; saat ve dakikayı ayırır. 23.04.1920, 10.30
- 8. sınıfta yeni: Kitap, dergi vb. künyelerinin sonuna konur. Ömer Seyfettin, Kaşağı, İstanbul, 2020.
2 Virgül (,)
- Eş görevli sözcük ve söz öbeklerini ayırır. Kalem, defter, silgi aldım.
- Sıralı cümleleri ayırır. Eve geldi, çantasını bıraktı, yemeğe oturdu.
- Hitaplardan sonra konur. Sevgili arkadaşım, mektubunu aldım.
- Evet, hayır gibi cevap sözlerinden sonra konur. Evet, yarın geleceğim.
- 8. sınıfta yeni: Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtir. Okulumuzun en çalışkan öğrencisi Elif, yarışmada birinci oldu.
- 8. sınıfta yeni: Cümle içindeki ara söz ve ara cümleleri ayırır. Dedem, emekli bir öğretmen, bize her akşam kitap okur.
- 8. sınıfta yeni: Bir kelimenin sonraki kelimeyle bağlantısı olmadığını gösterir. Yaşlı, adamın yanına oturdu. (yaşlı adam değil)
- 8. sınıfta yeni: Art arda gelen zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra konur. Koşarak, gülerek eve girdi.
- 8. sınıfta yeni: Özne olarak kullanılan bu, şu, o zamirlerinden sonra konur. Bu, çok güzel bir kitap.
3 Noktalı Virgül (;)
- Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırır. Kardeşim okula, babam işe gitti; ben evde kaldım.
- Cümle içinde virgüllerle ayrılmış farklı tür grupları ayırır. Kırmızı, beyaz, pembe güller; mor, sarı menekşeler vardı.
- 8. sınıfta yeni: İkiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra konur. Annem; pazardan elma, armut, portakal ve mandalina aldı.
4 İki Nokta, Üç Nokta, Soru ve Ünlem İşareti
| İşaret | Kullanım | Örnek |
|---|---|---|
| İki nokta (:) | Açıklama ve örnek verilecek cümleden önce; konuşma çizgisinden önce | Üç rengi severim: mavi, yeşil, beyaz. |
| Üç nokta (...) | Tamamlanmamış cümlelerin sonunda; sayılabilecek örneklerin devamı | Kim bilir belki bir gün... |
| Soru işareti (?) | Soru bildiren cümle ve sözcüklerin sonunda; bilinmeyen yerlerde | Yarın gelecek misin? / Yunus Emre (1240?-1321) |
| Ünlem işareti (!) | Sevinç, korku, şaşırma gibi duyguları; seslenme ve uyarıyı bildiren cümlelerin sonunda | Eyvah, geç kaldık! |
5 Tırnak, Tek Tırnak ve Kısa Çizgi
- Tırnak işareti (" ") başkasından aktarılan sözleri gösterir. Atatürk "Ne mutlu Türk'üm diyene!" demiştir.
- Tırnak işareti eser ve yazı başlıklarını gösterir. "Kaşağı" adlı öyküyü okudum.
- 8. sınıfta yeni: Tek tırnak (' '), tırnak içindeki bir sözün içinde yeniden tırnağa alınması gereken sözü belirtir. Öğretmen "Mehmet Akif 'Cehalet, yoksulluk ve ayrılık' der." diye anlattı.
- 8. sınıfta yeni: Kısa çizgi (-), cümle içindeki ara sözleri ve ara cümleleri ayırır. Komşumuz -emekli bir öğretmen- bize kitap hediye etti.
- Kısa çizgi satır sonuna sığmayan sözcükleri böler; ara verilen tarihleri ve yerleri gösterir. 1920-1923, Ankara-İstanbul yolu
6 Kesme İşareti ve Yay Ayraç
- Kesme işareti (') özel adlara gelen çekim eklerini ayırır. Ankara'da, Ayşe'nin
- Kesme işareti kısaltmalara ve rakamlara gelen ekleri ayırır. TDK'nin, 1923'te
- Yay ayraç ( ) cümledeki bir söz ya da kavramın açıklamasını gösterir. Kızılırmak (Halys) Türkiye'nin en uzun ırmağıdır.
Kendini dene · Soru 1
"Okulumuzun yeni müdürü Ahmet Bey ( ) öğrencilerle tek tek tanıştı." cümlesinde ayraç içindeki yere, yüklemden uzak düşen özneyi belirtmek için hangi noktalama işareti konmalıdır?
Açıklama
Yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için özneden sonra virgül konur.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
8. Sınıf Türkçe Noktalama İşaretleri 1
25 soru
Orta
8. Sınıf Türkçe Noktalama İşaretleri 2
14 soru
Orta
8. Sınıf Türkçe Noktalama İşaretleri 3
15 soru
Orta
8. Sınıf Türkçe Noktalama İşaretleri 4
16 soru
Orta
8. Sınıf Türkçe Noktalama İşaretleri 5
16 soru
Orta
8. Sınıf Türkçe Noktalama İşaretleri Çıkmış Sorular
20 soru
Orta
Bu konunun tüm testleri