Fiillerin nesne alıp almaması ve öznesinin belli olup olmaması, fiilin çatısını belirler. Çatı konusu iki soruya dayanır: Fiil nesne alabiliyor mu? Eylemi yapan belli mi?
1 Nesnesine Göre: Geçişli ve Geçişsiz
-
Geçişli fiil
Nesne alabilen fiildir. Fiile "neyi? kimi?" sorusu sorulabilir.
okumak (kitabı okumak), yazmak, açmak, sevmek
-
Geçişsiz fiil
Nesne alamayan fiildir. "Neyi?" sorusu sorulamaz.
gelmek, uyumak, koşmak, gülmek
| Fiil | Ek alınca | Açıklama |
|---|---|---|
| uyumak (geçişsiz) | uyutmak (geçişli) | Geçişsiz fiil geçişli olur (oldurgan). |
| gülmek (geçişsiz) | güldürmek (geçişli) | |
| yazmak (geçişli) | yazdırmak (geçişli) | Geçişli fiil, işi başkasına yaptırma anlamı kazanır (ettirgen). |
2 Öznesine Göre: Etken ve Edilgen
-
Etken fiil
Öznesi belli olan fiildir. Eylemi yapan bellidir.
Bekçi kapıyı kapattı.
-
Edilgen fiil
Öznesi belli olmayan fiildir; "-l" ya da "-n" ekiyle yapılır. Eylemi yapan belirtilmez.
Kapı kapatıldı.
Kendini dene · Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem edilgendir?
Açıklama
"Yapıldı" fiilinde eylemi yapan belli değildir ve "-l" edilgenlik eki vardır; "köprü" sözde öznedir.
Kendini dene · Soru 2
Aşağıdaki fiillerden hangisi geçişsizdir?
Açıklama
"Onu uyumak" denemez; uyumak nesne almaz, geçişsizdir.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Soru sormak, çözüm yolunu paylaşmak ve puan kazanmak için giriş yap.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz!
Bu soru hakkında henüz yorum yok. Takıldığın yeri yukarıdan sor!