Bir reklam seni bir ürünü almaya, bir konuşmacı bir düşünceye inanmaya, bir şiir ise duygulanmaya yöneltebilir. Bunu sağlayan, sözcüklerin ustaca seçilmesi ve kullanılmasıdır. Bu konuda sözcüklerin anlam dünyasını, söz sanatlarını ve ikna tekniklerini öğreneceğiz.
1 Bağlamdan Anlam Tahmini
Bilinmeyen sözcüğün anlamını bulmak
- 1 Sözcüğün geçtiği cümleyi ve çevresindeki cümleleri oku.
- 2 Cümlede açıklama, örnek, eş ya da zıt anlamlı bir ipucu ara.
- 3 Sözcüğün kökünü ve eklerini incele; bildiğin bir sözcüğe benziyor mu?
- 4 Tahmin ettiğin anlamı yerine koyup cümleyi yeniden oku ve sözlükten kontrol et.
- Dedem çok müşfik bir insandı; torunlarına hep sevgi ve şefkatle yaklaşırdı. İpucu: sevgi ve şefkat → müşfik: şefkatli
- Bu kitap muğlak değil, aksine her şeyi açık ve net anlatıyor. İpucu: aksine açık ve net → muğlak: belirsiz, anlaşılmaz
- Kuraklık yüzünden ekinler kavruldu, tarlalar sarardı. İpucu: kuraklık, sarardı → kavrulmak: aşırı sıcaktan kurumak
Sözcükte anlam türleri
-
Gerçek anlam
Sözcüğün akla ilk gelen anlamıdır.
Elimdeki ağır çantayı bıraktım.
-
Mecaz anlam
Sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır.
Bana ağır sözler söyledi.
-
Terim anlam
Sözcüğün bir bilim, sanat ya da meslek alanındaki özel anlamıdır.
Fizikte ağırlık bir kuvvettir.
2 Söz Sanatları
| Sanat | Tanımı | Örnek |
|---|---|---|
| Benzetme | Bir varlığı ortak bir özelliği nedeniyle başka bir varlığa benzetmek | Gözleri deniz gibi maviydi. |
| Kişileştirme | İnsan dışındaki varlıklara insan özellikleri vermek | Rüzgâr pencereme fısıldadı. |
| Konuşturma | İnsan dışındaki varlıkları konuşturmak | Çınar "Yüz yıldır buradayım." dedi. |
| Abartma | Bir durumu olduğundan çok büyük ya da küçük göstermek | Gülmekten kırıldık. |
Kendini dene · Soru 1
"Güneş, dağların ardından utangaç bir çocuk gibi başını çıkardı." cümlesinde hangi söz sanatları vardır?
Açıklama
Güneş "utangaç bir çocuğa" benzetilmiş (benzetme) ve ona başını çıkarma gibi insana özgü bir davranış verilmiştir (kişileştirme). Güneş konuşmamıştır.
3 İkna Teknikleri
Bir metin ya da konuşma okuru veya dinleyiciyi bir düşünceye inandırmayı amaçlıyorsa çeşitli ikna teknikleri kullanır.
-
Örnek verme
Düşünceyi somut örneklerle destekler.
"Düzenli kitap okuyanların başarısı artar; örneğin sınıfımızdaki birinciler en çok kitap okuyanlardır."
-
Uzman görüşü (tanık gösterme)
Konunun uzmanının sözüne başvurur.
"Doktorlar günde en az iki litre su içmeyi öneriyor."
-
Sayısal veri
Düşünceyi istatistik ve rakamlarla destekler.
"Araştırmalara göre gençlerin yüzde altmışı günde üç saatten fazla ekrana bakıyor."
-
Duygulara seslenme
Okurun duygularını harekete geçirir.
"Sokakta üşüyen o küçük kediyi bir düşünün…"
-
Tekrar
Önemli bir düşünceyi tekrar ederek akılda kalmasını sağlar.
"Okumak, okumak ve yine okumak!"
-
Soru sorma
Okuru düşünmeye yönelten, cevabı belli sorular sorar.
"Temiz bir dünyada yaşamak istemez misiniz?"
Kendini dene · Soru 2
"Uzmanlar, çocukların gece en az dokuz saat uyuması gerektiğini söylüyor." cümlesinde hangi ikna tekniği kullanılmıştır?
Açıklama
Cümlede bir uzmanın, konunun yetkilisinin görüşüne başvurulmuştur.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.