Bir bardak suyu ile bir bardak zeytinyağını görünüşlerinden ayırt edebiliriz. Peki aynı renkteki iki sıvıyı ya da iki gümüş rengi metali nasıl ayırt ederiz? Bunun için maddelerin ayırt edici özelliklerine bakarız: yalnızca o maddeye özgü olan ve miktara bağlı olarak değişmeyen özellikler.
1 Genleşme ve Büzülme
- Köprülerde ve raylarda bırakılan boşluklar Yazın genleşen parçaların eğilmesini önler.
- Sıkışan metal kavanoz kapağının sıcak suyla açılması Kapak genleşir.
- Elektrik tellerinin yazın sarkık, kışın gergin olması Teller yazın genleşir, kışın büzülür.
2 Hâl Değişim Noktaları
-
Erime noktası
Katı bir maddenin sıvı hâle geçtiği sıcaklıktır.
Buz 0 °C'de erir.
-
Donma noktası
Sıvı bir maddenin katı hâle geçtiği sıcaklıktır. Saf bir maddenin donma noktası erime noktasına eşittir.
Su 0 °C'de donar.
-
Kaynama noktası
Sıvı bir maddenin her yerinde buharlaşmanın gerçekleştiği sıcaklıktır.
Su deniz seviyesinde 100 °C'de kaynar.
| Madde | Erime / donma noktası | Kaynama noktası |
|---|---|---|
| Su | 0 °C | 100 °C |
| Etil alkol | −114 °C | 78 °C |
| Demir | 1 538 °C | 2 862 °C |
| Bakır | 1 085 °C | 2 562 °C |
3 Yoğunluk
Örnek
Kütlesi 54 g, hacmi 20 cm³ olan bir metal parçasının yoğunluğunu bulalım.
- 1 Yoğunluk = kütle ÷ hacim.
- 2 \( 54 \div 20 = 2{,}7 \).
Cevap: 2,7 g/cm³. Bu değer alüminyumun yoğunluğuna eşittir; parça alüminyum olabilir.
Yüzme ve batma
-
Yoğunluğu sıvıdan küçük olan cisim
Sıvıda yüzer.
Tahta ve buz suda yüzer.
-
Yoğunluğu sıvıdan büyük olan cisim
Sıvıda batar.
Demir çivi suda batar.
-
Karışmayan sıvılar
Yoğunluğu az olan üstte, fazla olan altta toplanır.
Zeytinyağı suyun üstünde kalır.
4 Suyun Katı ve Sıvı Hâllerinin Yoğunluğu
Maddelerin çoğunda katı hâlin yoğunluğu sıvı hâlinden büyüktür. Su bir istisnadır: Buzun yoğunluğu (yaklaşık 0,92 g/cm³) sıvı suyun yoğunluğundan (1 g/cm³) küçüktür. Bu yüzden buz suda yüzer.
Kendini dene · Soru 1
Kütlesi 80 g, hacmi 100 cm³ olan bir cisim, yoğunluğu 1 g/cm³ olan suya bırakılırsa ne olur?
Açıklama
Cismin yoğunluğu \( 80 \div 100 = 0{,}8 \) g/cm³'tür. Suyun yoğunluğundan küçük olduğu için yüzer.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.