Bir kedi yavrusu doğduğunda annesine benzer; ama bir tırtıl, ileride dönüşeceği kelebeğe hiç benzemez. Hayvanlar farklı yollarla ürer, büyür ve gelişir. Bu konuda hayvanlarda ve insanda üremenin temel özelliklerini öğreneceğiz.
1 Hayvanlarda Döllenme
-
Dış döllenme
Dişi ve erkek üreme hücrelerinin vücut dışında, genellikle suda birleşmesidir. Çok sayıda yumurta bırakılır; çünkü yumurtaların çoğu korunmasızdır.
Balıklar, kurbağalar
-
İç döllenme
Üreme hücrelerinin dişinin vücudu içinde birleşmesidir. Daha az sayıda yumurta ya da yavru oluşur ve yavruların yaşama şansı yüksektir.
Sürüngenler, kuşlar, memeliler
Yavrunun gelişimi
-
Yumurtlayarak çoğalma
Yavru, anne vücudu dışındaki yumurtanın içinde gelişir ve besinini yumurtadan alır.
Kuşlar, sürüngenler, balıklar, böcekler
-
Doğurarak çoğalma
Yavru, annenin vücudu içinde gelişir ve doğar; besinini anneden alır. Doğumdan sonra anne sütüyle beslenir.
Memeliler: insan, kedi, yunus
2 Başkalaşım (Metamorfoz)
| Çeşit | Evreler | Örnek |
|---|---|---|
| Tam başkalaşım | Yumurta → larva (tırtıl) → pupa (koza) → ergin | Kelebek, arı, sinek |
| Eksik başkalaşım | Yumurta → nimf (ergine benzeyen küçük birey) → ergin | Çekirge, hamam böceği |
| Kurbağada başkalaşım | Yumurta → iribaş (suda yaşar, solungaçla solur) → ergin kurbağa | Kurbağa |
Kendini dene · Soru 1
Aşağıdaki hayvanlardan hangisi tam başkalaşım geçirir?
Açıklama
Kelebek yumurta, tırtıl, pupa ve ergin evrelerinden geçer; bu tam başkalaşımdır. Çekirge eksik başkalaşım geçirir.
3 Büyüme ve Gelişmeye Etki Eden Faktörler
-
Kalıtım
Canlının anne ve babasından aldığı özellikler büyüme sınırını belirler.
Bir türün ulaşabileceği boy
-
Beslenme
Yeterli ve dengeli beslenme büyümeyi destekler.
Proteinli besinler
-
Ortam koşulları
Sıcaklık, su ve barınak gibi koşullar gelişmeyi etkiler.
Soğuk sularda yavaş gelişen balık yumurtaları
4 İnsanda Üreme
İnsanda üreme eşeyli olur ve döllenme vücut içinde gerçekleşir.
| Yapı | Görevi |
|---|---|
| Yumurtalık (kadın) | Yumurta hücresini üretir. |
| Dölyatağı (rahim) | Döllenmiş yumurtanın yerleşip bebeğe dönüştüğü yerdir. |
| Testis (erkek) | Sperm hücresini üretir. |
Döllenmeden doğuma
- 1 Yumurta hücresi ile sperm hücresi birleşir: döllenme gerçekleşir ve zigot oluşur.
- 2 Zigot bölünerek gelişir ve dölyatağına yerleşir.
- 3 Bebek dölyatağında annesinden aldığı besin ve oksijenle yaklaşık 9 ay gelişir.
- 4 Gelişmesini tamamlayan bebek doğar.
Kendini dene · Soru 2
İnsanda döllenmiş yumurtanın yerleşip geliştiği yapı hangisidir?
Açıklama
Döllenmiş yumurta (zigot) dölyatağına (rahim) yerleşir ve bebek burada gelişir.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Bu konunun tüm testleriYorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.