Halat çekme oyununda iki takım ipi zıt yönlere çeker. Takımlar eşit güçteyse ip yerinde kalır; bir takım daha güçlüyse ip onun tarafına kayar. Bir cisme birden fazla kuvvet etki ettiğinde cismin ne yapacağını belirleyen şey bu kuvvetlerin bileşkesidir.
1 Kuvvetin Özellikleri
-
Büyüklük
Kuvvetin ne kadar güçlü olduğudur; newton (N) ile ölçülür.
5 N
-
Yön
Kuvvetin hangi tarafa doğru uygulandığıdır.
Sağa, sola, yukarı, aşağı
-
Doğrultu
Kuvvetin üzerinde bulunduğu çizgidir. Sağ ve sol yönlü iki kuvvet aynı doğrultudadır.
Yatay, düşey
-
Uygulama noktası
Kuvvetin cisme etki ettiği noktadır.
Kutunun sağ yüzü
2 Bileşke Kuvvet
-
Aynı yönlü kuvvetler
Bileşke, kuvvetlerin toplamına eşittir; yönü kuvvetlerle aynıdır.
3 N + 4 N = 7 N
-
Zıt yönlü kuvvetler
Bileşke, büyük kuvvetten küçük kuvvetin çıkarılmasıyla bulunur; yönü büyük kuvvetin yönündedir.
8 N − 3 N = 5 N
Örnek
Bir kutuyu Ali 6 N ile sağa, Ayşe 4 N ile sağa, Can ise 7 N ile sola çekiyor. Bileşke kuvveti bulalım.
- 1 Sağa doğru kuvvetler aynı yönlüdür: \( 6 + 4 = 10 \) N sağa.
- 2 Sola doğru kuvvet: 7 N.
- 3 Zıt yönlü kuvvetler: \( 10 - 7 = 3 \) N; yönü büyük olan kuvvetin yönü, yani sağa.
Cevap: 3 N, sağa doğru
3 Dengelenmiş ve Dengelenmemiş Kuvvetler
| Dengelenmiş kuvvetler | Dengelenmemiş kuvvetler | |
|---|---|---|
| Bileşke | Sıfırdır. | Sıfırdan farklıdır. |
| Duran cisim | Durmaya devam eder. | Bileşke yönünde harekete başlar. |
| Hareketli cisim | Aynı süratle ve aynı yönde hareketine devam eder. | Hızlanır, yavaşlar ya da yön değiştirir. |
| Örnek | Masanın üzerinde duran kitap | Pedal çevrilerek hızlanan bisiklet |
Kendini dene · Soru 1
Bir cisme sağa doğru 12 N, sola doğru 12 N kuvvet etki ediyor. Cisim başlangıçta duruyorsa ne olur?
Açıklama
Kuvvetler dengelenmiştir; bileşke sıfırdır. Duran cisim durmaya devam eder.
Kendini dene · Soru 2
Bir cisme aynı doğrultuda sağa 9 N ve sola 4 N kuvvet uygulanıyor. Cismi dengede tutmak için uygulanması gereken dengeleyici kuvvet hangisidir?
Açıklama
Bileşke kuvvet \( 9 - 4 = 5 \) N sağa doğrudur. Dengeleyici kuvvet aynı büyüklükte ve zıt yönde, yani 5 N sola olmalıdır.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.