Evimizde her gün çöpe atılan şeyleri düşün: süt kutusu, yemek artıkları, gazete, boş şişe, konserve kutusu... Bunların hepsi aynı çöp torbasına atılırsa değerli kaynaklar boşa gider ve çevre kirlenir. Bu konuda atıklarımızı nasıl ayıracağımızı ve kaynakları nasıl koruyacağımızı öğreneceğiz.
1 Evsel Atıklar
-
Geri dönüştürülebilen atıklar
İşlenerek yeniden ham madde olarak kullanılabilen atıklardır.
Kâğıt, karton, cam şişe, plastik şişe, metal kutu
-
Organik atıklar
Doğada kısa sürede çürüyen bitkisel ve hayvansal atıklardır; kompost yapılarak gübreye dönüştürülebilir.
Meyve ve sebze kabukları, yemek artıkları
-
Geri dönüştürülemeyen atıklar
Yeniden işlenemeyen ya da kirlendiği için geri dönüştürülemeyen atıklardır.
Kullanılmış peçete, ıslak mendil, yağlı kâğıtlar
-
Tehlikeli atıklar
Çevreye ve insan sağlığına zarar verebilecek atıklardır; ayrı toplanmalıdır.
Atık pil, bozuk elektronik eşyalar, atık yağ, ilaçlar
2 Geri Dönüşüm
Geri dönüşümün katkıları
-
Doğal kaynakları korur
Kâğıt geri dönüştürüldüğünde daha az ağaç kesilir; metaller geri dönüştürüldüğünde daha az maden çıkarılır.
Ormanlar korunur.
-
Enerji tasarrufu sağlar
Geri dönüştürülmüş malzemeden üretim, sıfırdan üretime göre genellikle daha az enerji harcar.
Alüminyum kutuların geri dönüşümü
-
Çevre kirliliğini azaltır
Çöp alanlarına giden atık miktarı azalır.
Toprak ve su kirliliği azalır.
-
Ekonomiye katkı sağlar
Ham madde ithalatı azalır, yeni iş alanları oluşur.
Geri dönüşüm tesisleri
3 Atık Yönetimi ve Kaynağında Ayrıştırma
Atıkların, oluştukları yerde (evde, okulda, iş yerinde) türlerine göre ayrı kutulara atılmasına kaynağında ayrıştırma denir.
| Kutu rengi | Atık türü |
|---|---|
| Mavi | Kâğıt ve karton |
| Sarı | Plastik |
| Yeşil | Cam |
| Gri | Metal |
| Kahverengi | Organik (yemek ve bitki artıkları) |
| Siyah | Geri dönüştürülemeyen diğer atıklar |
Örnek
Kahvaltıdan sonra masada boş bir süt kartonu, kırık olmayan bir reçel kavanozu, meyve kabukları ve bir konserve kutusu kalmıştır. Bunları hangi kutulara atmalıyız?
- 1 Süt kartonu kâğıt-karton grubundadır: mavi kutu.
- 2 Reçel kavanozu camdır: yeşil kutu.
- 3 Meyve kabukları organik atıktır: kahverengi kutu ya da kompost.
- 4 Konserve kutusu metaldir: gri kutu.
Cevap: Karton mavi, cam yeşil, organik atık kahverengi, metal gri kutuya atılır.
Kendini dene · Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi geri dönüştürülemeyen atıklar arasında yer alır?
Açıklama
Kullanılmış ıslak mendil kirlendiği ve karışık malzemeden yapıldığı için geri dönüştürülemez.
4 Sıfır Atık ve Sürdürülebilir Yaşam
Sıfır atık hiyerarşisi (en iyiden en kötüye)
- 1 Önleme: Gereksiz ürün almayarak atık oluşmasını baştan engelle.
- 2 Azaltma: Daha az ambalajlı ürün seç, bez çanta kullan.
- 3 Yeniden kullanım: Eşyaları atmak yerine tekrar kullan; cam kavanozu saklama kabı yap.
- 4 Geri dönüşüm: Atıkları ayrıştırıp geri dönüşüme gönder.
- 5 Geri kazanım: Geri dönüştürülemeyen atıklardan enerji ya da kompost elde et.
- 6 Bertaraf: Hiçbir şekilde değerlendirilemeyen atıkları uygun şekilde uzaklaştır.
- Dişlerini fırçalarken musluğu kapat, kısa duş al. Su tasarrufu
- Boş odaların ışığını söndür, cihazları bekleme modunda bırakma. Enerji tasarrufu
- Bez çanta ve matara kullan, ihtiyacın kadar alışveriş yap. Atığı önleme
- Defterlerin boş sayfalarını kullan, kâğıdın iki yüzüne yaz. Kâğıt tasarrufu
Kendini dene · Soru 2
Sıfır atık hiyerarşisinde en öncelikli adım hangisidir?
Açıklama
En iyi atık hiç oluşmayan atıktır. Bu yüzden hiyerarşinin ilk basamağı önlemedir.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.