Bugün matematikte kullandığımız "algoritma" sözcüğü, IX. yüzyılda Bağdat'ta yaşamış bir bilim insanının, Harezmî'nin adından gelir. Tıp fakültelerinde yüzyıllarca okutulan kitaplardan biri de İbn Sina'nın eseriydi. VII-XIII. yüzyıllar arasında İslam medeniyeti, insanlığın ortak mirasına büyük katkılar yaptı.
1 İslam Medeniyetinin Doğuşu
-
İslamiyet'in doğuşu
Hz. Muhammed'e 610 yılında Mekke'de ilk vahyin gelmesiyle İslamiyet doğdu.
-
Hicret
622 yılında Müslümanların Mekke'den Medine'ye göç etmesidir. Hicret, İslam takviminin (hicri takvim) başlangıcı kabul edilir.
-
Yayılış
Dört Halife, Emeviler ve Abbasiler döneminde İslamiyet Arap Yarımadası'ndan Endülüs'e (İspanya) ve Orta Asya'ya kadar yayıldı.
2 Ortak Mirasa Katkılar
| Alan | Katkı |
|---|---|
| Eğitim | Camilerde ve medreselerde eğitim verildi. Bağdat'taki Beytülhikme'de (Bilgelik Evi) eski Yunan, Hint ve İran eserleri Arapçaya çevrildi. |
| Bilim | Matematik, astronomi, tıp, kimya ve coğrafyada önemli çalışmalar yapıldı; gözlemevleri kuruldu. |
| Hukuk | Kur'an ve sünnete dayanan fıkıh (İslam hukuku) bilimi gelişti; kadılar mahkemelerde adaleti sağladı. |
| Sanat | Hat, tezhip, çini ve ebru gibi süsleme sanatları gelişti. |
| Mimari | Camiler, medreseler, hastaneler (darüşşifa), kervansaraylar ve kütüphaneler yapıldı. |
Bilim insanları
-
Harezmî
Cebir biliminin kurucularındandır; sıfırı ve onluk sayı sistemini İslam dünyasına ve Avrupa'ya tanıttı. "Algoritma" sözcüğü onun adından gelir.
Matematik
-
İbn Sina
Tıp alanındaki eseri "El-Kanun fi't-Tıb" Avrupa'da yüzyıllarca ders kitabı olarak okutuldu.
Tıp, felsefe
-
Farabi
Mantık, felsefe ve müzik alanında çalıştı; "Muallim-i Sani" (ikinci öğretmen) olarak anıldı.
Felsefe
-
Biruni
Dünya'nın çevresini büyük bir doğrulukla hesapladı; astronomi ve coğrafyada çalıştı.
Astronomi
3 Türklerin İslamiyet'i Kabulü
-
Talas Savaşı (751)
Türkler ve Abbasiler Çinlilere karşı birlikte savaştı. Bu savaş Türkler ile Müslüman Araplar arasında yakınlaşmayı başlattı.
-
Karahanlılar
İlk Müslüman Türk devletidir. Satuk Buğra Han döneminde İslamiyet'i kabul ettiler; X. yüzyılda İslamiyet'i resmî din yaptılar.
-
Kabul nedenleri
İslamiyet'teki tek Allah inancı ile Gök Tengri inancı, cihat anlayışı ile Türklerin savaşçı yapısı, ahiret inancı gibi benzerlikler kabulü kolaylaştırdı.
| Alan | Değişim |
|---|---|
| Alfabe ve dil | Arap alfabesi kullanılmaya başlandı; Türkçeye Arapça ve Farsça sözcükler girdi. |
| Edebiyat | İslami değerleri işleyen eserler yazıldı: Yusuf Has Hacip'in Kutadgu Bilig'i, Kaşgarlı Mahmud'un Divanu Lugati't-Türk'ü. |
| Mimari | Camiler, medreseler, kervansaraylar ve türbeler yapıldı. |
| Sosyal hayat | Balbal dikme geleneği terk edildi; isimler, bayramlar ve adetler İslami değerlere göre şekillendi. |
| Devlet yönetimi | Hükümdarlar "sultan" ve "han" unvanlarını kullandı; medreseler devlet desteğiyle açıldı. |
Kendini dene · Soru 1
İlk Müslüman Türk devleti hangisidir?
Açıklama
Karahanlılar, Satuk Buğra Han döneminde İslamiyet'i kabul eden ilk Müslüman Türk devletidir.
Kendini dene · Soru 2
"Algoritma" sözcüğünün adından türediği ve cebir biliminin kurucularından kabul edilen bilim insanı kimdir?
Açıklama
"Algoritma" sözcüğü, Harezmî'nin Latince'deki adından (Algoritmi) türemiştir.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.