Bugün Türk Kara Kuvvetleri'nin kuruluş yılı olarak MÖ 209 kabul edilir. Türk adının geçtiği ilk yazılı belgeler ise Moğolistan'daki taşlara kazınmıştır. Bu bilgilerin hepsi bizi binlerce yıl öncesine, Orta Asya'da kurulan ilk Türk devletlerine götürür.
1 Türkistan
Türkistan'da yaşam
-
Konargöçer yaşam
Hayvancılıkla geçinen Türkler, hayvanlarına otlak bulmak için mevsime göre yer değiştirirdi; kışlak ve yaylakları vardı.
Çadır (otağ) ve at kültürü
-
Hayvancılık
Ekonominin temeliydi; at, koyun ve sığır yetiştirilirdi.
At, savaşta ve göçte en önemli yardımcıydı.
2 İlk Türk Devletleri
| Devlet | Öne çıkan hükümdar | Önemli özellikleri |
|---|---|---|
| Asya Hun Devleti | Mete Han | Bilinen ilk Türk devletidir. Mete Han orduyu onlu sisteme göre düzenledi; bu sistem günümüz ordularının temelidir. |
| Göktürkler (I. ve II.) | Bumin Kağan, Bilge Kağan | Türk adıyla kurulan ilk devlettir. Orhun Yazıtları Türk tarihinin ve Türkçenin bilinen ilk yazılı belgeleridir. |
| Uygurlar | Bögü Kağan | Yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir. Şehirler kurdular, tarım yaptılar; kâğıt ve matbaa kullandılar. |
3 Yönetim, Ordu ve Sosyal Hayat
-
Kut
Türklere göre yönetme yetkisi hükümdara Gök Tengri tarafından verilirdi. Bu yetkiye kut denirdi.
-
Töre
Türklerin yazısız hukuk kurallarıdır; hükümdar dâhil herkes töreye uymak zorundaydı.
Adalet, eşitlik ve iyilik esas alınırdı.
-
Kurultay
Devlet işlerinin görüşüldüğü meclistir; önemli kararlar burada alınırdı.
-
Ordu
Bütün erkekler asker sayılırdı; ordu atlı birliklerden oluşurdu ve onlu sisteme göre düzenlenirdi.
"Ordu-millet" anlayışı
-
Aile ve kadın
Aile toplumun temeliydi; kadın saygın bir yere sahipti ve yönetimde söz sahibiydi.
4 İnanç, Sanat ve Kültür
-
Gök Tengri inancı
Türkler tek ve yüce bir yaratıcıya, Gök Tengri'ye inanırdı.
Ahiret inancı vardı.
-
Balbal
Ölen bir savaşçının mezarının başına, onun savaşta öldürdüğü düşman sayısı kadar dikilen taşlardır.
-
Destanlar
Türklerin tarihini, inancını ve değerlerini anlatan, kuşaktan kuşağa aktarılan sözlü edebiyat ürünleridir.
Oğuz Kağan, Ergenekon, Türeyiş destanları
-
Sanat
Konargöçer yaşam nedeniyle taşınabilir eşyalara önem verilirdi; hayvan figürlü süslemeler (hayvan üslubu) yaygındı.
Halı, kilim, maden işçiliği
Kendini dene · Soru 1
Türk adıyla kurulan ilk Türk devleti hangisidir?
Açıklama
Göktürkler, "Türk" adını devlet adı olarak kullanan ilk Türk devletidir.
Kendini dene · Soru 2
İlk Türk devletlerinde hükümdar dâhil herkesin uymak zorunda olduğu yazısız hukuk kurallarına ne ad verilir?
Açıklama
Töre, Türklerin yazısız hukuk kurallarıdır; hükümdar da töreye uymak zorundaydı.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.