Bir arkadaşına evinin yerini tarif ederken "okulun karşısında" dersin. Peki bir gemi kaptanı okyanusun ortasında yerini nasıl belirtir? Bunun için dünya üzerine çizilmiş hayalî çizgileri, yani paralel ve meridyenleri kullanır.
1 Kıtalar ve Okyanuslar
-
Kıtalar
Dünya üzerinde okyanuslarla birbirinden ayrılmış büyük kara parçalarıdır.
Asya, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Antarktika, Avrupa, Okyanusya
-
Okyanuslar
Kıtaları birbirinden ayıran çok büyük su kütleleridir.
Büyük (Pasifik), Atlas, Hint okyanusları ile Kuzey Buz Denizi ve Güney Okyanusu
| Kıta | Göreceli konumu |
|---|---|
| Asya | En büyük kıta; doğusunda Büyük Okyanus, güneyinde Hint Okyanusu bulunur. |
| Avrupa | Asya'nın batısında; Atlas Okyanusu ile Asya arasındadır. |
| Afrika | Avrupa'nın güneyinde; Atlas ve Hint okyanusları arasındadır. |
| Kuzey ve Güney Amerika | Atlas ile Büyük Okyanus arasındadır. |
| Okyanusya | Hint ve Büyük okyanuslar arasında; Avustralya ve adalardan oluşur. |
| Antarktika | Güney Kutbu'nda; buzlarla kaplıdır. |
2 Paralel ve Meridyenler
-
Paralel
Ekvatora paralel olarak çizildiği varsayılan hayalî dairelerdir. Ekvatorun kuzeyinde 90, güneyinde 90 paralel vardır.
Kuzey ve güney yönünde konum belirtir.
-
Ekvator
0° paraleli olan en büyük dairedir; Dünya'yı Kuzey ve Güney yarım kürelere ayırır.
-
Meridyen
Kutup noktalarını birleştiren hayalî yarım çemberlerdir. Toplam 360 meridyen vardır.
Doğu ve batı yönünde konum belirtir.
-
Başlangıç meridyeni
Londra'daki Greenwich'ten geçen 0° meridyenidir; Dünya'yı Doğu ve Batı yarım kürelere ayırır.
3 Türkiye'nin Konumu
-
Mutlak konumu
36° ile 42° kuzey paralelleri, 26° ile 45° doğu meridyenleri arasındadır.
Kuzey yarım kürede ve Doğu yarım kürede yer alır.
-
Göreceli konumu
Asya ile Avrupa arasında; Afrika'ya yakın; üç tarafı denizlerle çevrili bir yarımadadır.
Karadeniz, Ege Denizi, Akdeniz; iç denizi Marmara
| Deniz | Kıyısı bulunan diğer ülkeler |
|---|---|
| Karadeniz | Bulgaristan, Romanya, Ukrayna, Rusya, Gürcistan |
| Ege Denizi | Yunanistan |
| Akdeniz | Suriye, Kıbrıs adası, Yunanistan, Mısır, İsrail, Lübnan ve diğer Akdeniz ülkeleri |
Jeopolitik önem ve Mavi Vatan
-
Jeopolitik önem
Türkiye; Asya, Avrupa ve Afrika'nın birbirine en yakın olduğu yerde; boğazlarıyla Karadeniz'i Akdeniz'e bağlar; enerji ve ticaret yollarının kesişim noktasındadır.
İstanbul ve Çanakkale boğazları
-
Mavi Vatan
Türkiye'nin Karadeniz, Ege ve Akdeniz'deki deniz yetki alanlarını ifade eden kavramdır. Bu alanlar balıkçılık, enerji kaynakları ve güvenlik açısından önemlidir.
Kendini dene · Soru 1
Türkiye'nin 36°-42° kuzey paralelleri ve 26°-45° doğu meridyenleri arasında yer alması hangi konum özelliğidir?
Açıklama
Paralel ve meridyenlerle (koordinatlarla) belirtilen konum mutlak konumdur.
Kendini dene · Soru 2
Dünya'yı Kuzey ve Güney yarım kürelere ayıran hayalî çizgi hangisidir?
Açıklama
Ekvator 0° paralelidir ve Dünya'yı Kuzey ve Güney yarım kürelere ayırır.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.