Karadeniz kıyısında evlerin çatıları eğimlidir, Akdeniz kıyısında ise düz damlı evler ve seralar görürüz. İnsanlar yaşadıkları yerin iklimine ve yer şekillerine göre evlerini, işlerini ve yaşam biçimlerini düzenler. Bu konuda doğal çevre ile insan arasındaki bu sıkı ilişkiyi öğreneceğiz.
1 Hava Durumu ve İklim
-
Hava durumu
Kısa bir süre içinde (saatler, günler) belirli bir yerde görülen sıcaklık, yağış, rüzgâr gibi atmosfer olaylarıdır.
"Yarın İstanbul'da yağmur bekleniyor."
-
İklim
Geniş bir alanda uzun yıllar boyunca görülen hava koşullarının ortalamasıdır.
"Akdeniz kıyılarında yazlar sıcak ve kurak geçer."
| İklim | Görüldüğü yer | Özellikleri | Bitki örtüsü |
|---|---|---|---|
| Karadeniz iklimi | Karadeniz kıyıları | Her mevsim yağışlı; yazlar serin, kışlar ılık | Orman |
| Akdeniz iklimi | Akdeniz ve Ege kıyıları | Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı | Maki |
| Karasal iklim | İç kesimler | Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı | Bozkır (step) |
- Karadeniz'de eğimli çatılar Bol yağış çatıda birikmesin diye
- Akdeniz'de seracılık ve turizm Kışların ılık, yazların güneşli olması
- İç Anadolu'da tahıl tarımı Az yağışa dayanıklı ürünler
2 Yer Şekilleri
-
Dağlar
Ulaşımı zorlaştırır, nüfus genellikle seyrektir; hayvancılık ve turizm yapılabilir.
Doğu Anadolu'nun yüksek kesimleri
-
Ovalar
Düz ve verimli arazilerdir; tarım, ulaşım ve yerleşme kolaydır, nüfus yoğundur.
Çukurova, Bafra Ovası
-
Platolar
Akarsularla parçalanmış yüksek düzlüklerdir; tahıl tarımı ve hayvancılık yapılır.
Erzurum-Kars Platosu
3 Nüfus, Göç ve Yerleşme
| Faktör | Nüfusu artıran | Nüfusu azaltan |
|---|---|---|
| İklim | Ilıman iklim | Çok soğuk ya da çok kurak iklim |
| Yer şekilleri | Düz ve alçak alanlar, ovalar | Yüksek ve engebeli dağlık alanlar |
| Su kaynakları | Bol su | Su kıtlığı |
| Ekonomi | Sanayi, ticaret, turizm, verimli tarım | İş imkânının az olması |
| Ulaşım | Ulaşımı kolay yerler | Ulaşımı zor yerler |
- Yoğun nüfuslu yerler: Marmara Bölgesi, kıyı şeritleri, verimli ovalar Sanayi, ticaret, ılıman iklim, kolay ulaşım
- Seyrek nüfuslu yerler: Doğu Anadolu'nun yüksek kesimleri, Tuz Gölü çevresi Sert iklim, engebe, kuraklık
-
Göç
İnsanların ekonomik, sosyal ya da doğal nedenlerle yaşadıkları yeri değiştirmesidir. Ülkemizde en çok köyden kente göç yaşanmıştır.
İş bulma, eğitim, sağlık imkânları
-
Yerleşme
İnsanların sürekli ya da geçici olarak yaşamak için yer seçmesidir.
Yayla evleri geçici, şehirler sürekli yerleşmedir.
Örnek
Bir ovada büyük bir fabrika kurulduktan sonra çevredeki köylerden bu ovadaki şehre göç başlıyor. Bu durumun doğal ve beşerî çevreye etkilerini değerlendirelim.
- 1 Beşerî etkiler: Şehrin nüfusu artar, yeni konutlar ve yollar yapılır, iş imkânları çoğalır.
- 2 Doğal çevreye etkiler: Verimli tarım arazileri konut ve sanayi alanına dönüşebilir, hava ve su kirliliği artabilir.
Cevap: Ekonomik faaliyet nüfusu ve yerleşmeyi değiştirir; bu değişim doğal çevreyi de etkiler.
Kendini dene · Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi bir hava durumu bilgisidir?
Açıklama
Kısa süreli (bugün) ve belirli bir yerdeki atmosfer olayını anlattığı için hava durumudur. Diğerleri iklim özelliğidir.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.