Osmanlı Devleti yalnızca geniş toprakları ve güçlü ordusuyla değil; adaletli yönetimi, eğitim kurumları, sanat eserleri ve yardımlaşma kurumlarıyla da bir medeniyet kurdu. Bu mirasın izlerini bugün hâlâ şehirlerimizde görebiliriz.
1 Yönetim
-
Padişah
Devletin başıdır. Ülke, padişah ve ailesinin ortak malı sayılırdı.
-
Divan-ı Hümayun
Devlet işlerinin görüşüldüğü en üst kuruldur; günümüzdeki bakanlar kuruluna benzer. Başlangıçta padişah başkanlık ederdi, Fatih döneminden itibaren sadrazam başkanlık etti.
-
Divan üyeleri
Sadrazam (padişahın vekili), vezirler, kazasker (adalet ve eğitim), defterdar (maliye), nişancı (yazışmalar ve tapu kayıtları), kaptan-ı derya (donanma).
2 Eğitim
| Kurum | Özelliği |
|---|---|
| Sıbyan mektebi | Mahalle ve köylerde çocuklara okuma-yazma ve temel din bilgisi öğreten ilk öğretim kurumudur. |
| Medrese | Din bilimlerinin yanında matematik, astronomi, tıp gibi derslerin okutulduğu yükseköğretim kurumudur. Kadı, müderris ve doktor yetiştirirdi. |
| Enderun | Saray okuludur; devlet adamı ve yönetici yetiştirirdi. Yetenekli öğrenciler seçilerek eğitilirdi. |
3 Hukuk
-
Şer'i hukuk
Kaynağını İslam dininden (Kur'an, sünnet, icma, kıyas) alan hukuktur.
-
Örfi hukuk
Padişahın, şer'i hukuka aykırı olmamak şartıyla yaptığı kanunlardır; geleneklere ve ihtiyaçlara dayanır. Fatih ve Kanuni bu alanda kanunnameler hazırlattı.
-
Kadı
Hem yargılama yapan hem de belediye işlerinden sorumlu olan görevlidir.
4 Sanat ve Mimari
-
Mimar Sinan
Osmanlı'nın en ünlü mimarıdır. Çıraklık eserim dediği Şehzade Camii, kalfalık eserim dediği Süleymaniye Camii ve ustalık eserim dediği Edirne Selimiye Camii başlıca eserleridir.
-
Süsleme sanatları
Hat (güzel yazı), tezhip (altın yaldızlı süsleme), minyatür (küçük resim; Matrakçı Nasuh), çini (İznik çinileri) ve ebru (kâğıt üzerine su yüzeyinden desen aktarma).
-
Külliye
Cami etrafında medrese, imaret (aşevi), şifahane (hastane), hamam ve kütüphane gibi yapılardan oluşan yapı topluluğudur.
Kendini dene · Soru 1
Mimar Sinan'ın "ustalık eserim" dediği yapı hangisidir?
Açıklama
Mimar Sinan; Şehzade'yi çıraklık, Süleymaniye'yi kalfalık, Edirne'deki Selimiye'yi ustalık eseri olarak nitelendirmiştir.
5 Vakıf, Ahilik ve Lonca
-
Vakıf
Bir kişinin malını, toplumun yararlanması için sürekli olarak bağışlamasıyla kurulan hayır kurumudur. Cami, okul, köprü, çeşme, aşevi ve hastane gibi hizmetler vakıflarla sağlanırdı.
-
Ahilik
13. yüzyılda Ahi Evran önderliğinde Anadolu'da kurulan esnaf ve sanatkâr teşkilatıdır. Üyelerine meslek bilgisinin yanında dürüstlük, cömertlik ve ahlak eğitimi verirdi.
-
Lonca
Ahiliğin devamı olarak Osmanlı'da şehirlerdeki esnafı örgütleyen teşkilattır. Malın kalitesini, fiyatını ve üretim miktarını denetlerdi.
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.