Bir ülkede kanunları yapan, uygulayan ve kanunlara göre karar veren aynı kişi olsaydı vatandaşların haklarını kim koruyacaktı? Modern demokrasiler bu soruya kuvvetler ayrılığı ile cevap verir.
1 Türkiye Cumhuriyeti'nin Nitelikleri
Anayasamızın 2. maddesine göre Türkiye Cumhuriyeti; toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir.
| Nitelik | Anlamı |
|---|---|
| Demokratik devlet | Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir; yöneticiler serbest seçimlerle belirlenir; temel hak ve özgürlükler güvence altındadır. |
| Laik devlet | Devlet işleri din kurallarına göre değil akıl ve bilime göre yürütülür; devlet bütün inançlara eşit mesafededir; din ve vicdan özgürlüğü güvence altındadır. |
| Sosyal devlet | Devlet vatandaşlarının refahını ve sosyal güvenliğini gözetir; eğitim, sağlık, barınma ve çalışma hakkı için tedbir alır; ihtiyaç sahiplerini korur. |
| Hukuk devleti | Devletin bütün işlemleri hukuka bağlıdır ve yargı denetimine açıktır; herkes kanun önünde eşittir. |
Kendini dene · Soru 1
"Devletin, ihtiyaç sahibi yaşlılara ve engellilere aylık bağlaması" Türkiye Cumhuriyeti'nin hangi niteliğiyle ilgilidir?
Açıklama
Vatandaşların refahını ve sosyal güvenliğini gözetmek sosyal devletin görevidir.
2 Kuvvetler Ayrılığı ve Kuvvetler Birliği
-
Kuvvetler ayrılığı
Yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin farklı organlara verilmesidir. Organlar birbirini denetler; böylece gücün tek elde toplanması ve keyfî yönetim önlenir.
-
Kuvvetler birliği
Bu üç yetkinin tek bir kişi ya da kurumda toplanmasıdır. Mutlak monarşilerde yetkiler tek kişide toplanır. Olağanüstü şartlarda açılan I. TBMM de yasama ve yürütme yetkilerini kendinde topladığı için kuvvetler birliği ilkesini uygulamıştır.
3 Devletin Organları
| Organ | Kim kullanır? | Başlıca görevleri |
|---|---|---|
| Yasama | Türkiye Büyük Millet Meclisi (600 milletvekili) | Kanun yapmak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçeyi kabul etmek; savaş ilanına karar vermek; uluslararası antlaşmaları onaylamak |
| Yürütme | Cumhurbaşkanı (ve yardımcıları ile bakanlar) | Kanunları uygulamak, ülkeyi yönetmek, bakanları atamak, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarmak |
| Yargı | Bağımsız mahkemeler (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay vb.) | Uyuşmazlıkları çözmek, kanunlara göre karar vermek; kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek |
Konuyu pekiştir
Şimdi test çözme zamanı
Öğrendiklerini bu konunun testleriyle dene. Her testin sonunda doğru cevapları ve çözümleri görebilirsin.
Yorumlar
Yorum yazmak ve sorularını sormak için giriş yap ya da ücretsiz kayıt ol.