12. Sınıf İnkılap Tarihi 1. Dönem 1. Yazılı Son Hazırlık Soruları Çöz (Tüm Senaryolar)

TAM PUAN (15 puan): Katılmıyorum. Mustafa Kemal Sofya'da Avrupa siyasetini, kültürünü ve diplomasisini yakından tanıdı. Avrupa'nın farklı ülkelerinden devlet adamlarıyla tanışarak siyasi deneyim kazandı. Modern Bulgaristan'ın kuruluşuna dair gözlemlerde bulundu ve milletinin nasıl bir yaşam düzeyine erişmesi gerektiği üzerine fikirler edindi. Bu nedenle görev, fikrî ve siyasi gelişimine katkı sağlamıştır.
KISMİ PUAN (10 puan): Katılmadığını belirtir ve yukarıdaki gerekçelerden yalnızca birini doğru yazarsa (ör. Avrupa siyasetini ve diplomasisini tanıdı ya da devlet adamlarıyla tanışıp siyasi deneyim kazandı).
KISMİ PUAN (5 puan): Katılmadığını belirtir ancak gerekçe yazmazsa ya da yazdığı gerekçe yanlışsa.
SIFIR PUAN: Elif'e katıldığını yazarsa ya da cevap vermezse.
Püf noktası: Sofya görevi, Mustafa Kemal'in Avrupa'yı yakından tanıyıp siyasi deneyim kazandığı ve milletinin ulaşması gereken yaşam düzeyi üzerine düşündüğü bir dönemdir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler ataşemiliterliği yalnızca askerî bir görev sanır, Avrupa'yı gözlemlemenin ve devlet adamlarıyla tanışmanın fikrî gelişime etkisini yazmaz.

TAM PUAN (15 puan): 1. İstanbul: Çok kültürlü yapısı, basın yayın hayatı ve okul çeşitliliğiyle Mustafa Kemal'in fikrî olgunlaşmasına ve ülke sorunlarıyla temas etmesine katkıda bulunmuştur. 2. Şam: Mustafa Kemal burada toplumda ve devlet yönetiminde aksaklıklara tanık olmuş, akıl ve bilimden uzaklaşmanın en büyük düşman olduğunu anlamıştır. 3. Selânik: Düşüncelerin rahatça ifade edildiği, farklı siyasi görüşlerin bulunduğu, basın yayın ortamı zengin bu şehir Mustafa Kemal'in olaylar karşısında farklı bakış açıları geliştirmesine katkı sağlamıştır.
KISMİ PUAN (10 puan): Üç satırdan ikisinde şehri de katkıyı da doğru yazarsa (iki doğru satır 10 puan).
KISMİ PUAN (5 puan): Üç satırdan yalnızca birinde şehri de katkıyı da doğru yazarsa (bir doğru satır 5 puan). Yalnızca şehri doğru yazıp katkıyı yanlış ya da boş bırakan satır puan almaz.
SIFIR PUAN: Hiçbir satırda şehri ve katkıyı birlikte doğru yazmazsa ya da cevap vermezse.
Püf noktası: Her şehrin Mustafa Kemal'e kattığı özellik farklıdır. İstanbul fikrî olgunlaşma ve ülke sorunlarıyla temas, Şam toplumsal aksaklıkları görme, Selânik farklı bakış açıları geliştirme ile ilişkilidir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler şehri doğru bulur ancak katkıyı "orada okudu" gibi genel bir cümleyle geçer ya da Şam ile Selânik'in katkılarını birbirine karıştırır.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Katılmıyorum. Okuduğu eserlerin yanında çevresi ve gittiği yerler de etkili olmuştur. Örneğin Manastır Askerî İdadisi'nde arkadaşı Ömer Naci hitabet ve şiire ilgi duymasına, tarih öğretmeni Kolağası Mehmet Tevfik Bey de tarihe ve özellikle Türk tarihine ilgi duymasına katkıda bulunmuştur. Şam'da toplumda ve devlet yönetiminde aksaklıklara tanık olmuş, Sofya'da Avrupa siyasetini ve diplomasisini yakından tanıyarak siyasi deneyim kazanmıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Katılmadığını belirtir ve yalnızca bir doğru örnek (öğretmen, arkadaş, şehir ya da görev yeri) yazarsa.
SIFIR PUAN: Öğrencinin görüşüne katıldığını yazarsa ya da katılmadığını belirtip hiçbir doğru örnek yazmazsa.
Püf noktası: Mustafa Kemal'in fikrî gelişimi tek bir kaynağa bağlı değildir. Okuduğu eserler, öğretmenleri, arkadaşları, okulları ve yaşadığı şehirler birlikte etkili olmuştur.
Sık yapılan hata: Öğrenciler yalnızca "çevresi etkili oldu" yazar, hangi kişinin ya da şehrin hangi gelişmeye katkı sağladığını somut örnekle belirtmez.

TAM PUAN (10 puan): Olayın adı Bâb-ı Âli Baskını'dır. Baskın sonucunda mevcut hükûmet istifa ettirilmiş ve yönetim İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından tamamen ele geçirilmiştir.
KISMİ PUAN (5 puan): Olayın adını (Bâb-ı Âli Baskını) ya da yönetimdeki değişikliği (hükûmetin istifa ettirilmesi ve yönetimin tamamen İttihat ve Terakki'ye geçmesi) doğru yazar, diğer parçayı yazmaz ya da yanlış yazar.
SIFIR PUAN: Olayın adını da yönetimdeki değişikliği de doğru yazmaz ya da cevap vermez.
Püf noktası: Bâb-ı Âli Baskını, I. Balkan Savaşı yenilgisinin ardından yönetimin tamamen İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne geçtiği siyasi bir dönüm noktasıdır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler olayın adını yazamaz ya da yalnızca hükûmetin istifa ettiğini yazıp yönetimin tamamen İttihat ve Terakki'nin eline geçtiğini belirtmez.

TAM PUAN (10 puan): Cem'in görüşü doğrudur. İttihat ve Terakki iktidarı 1913'te yerli sanayiye ayrıcalıklar vermiş, millî şirketler ve bankalar kurmak istemiştir. Bu uygulamalarla tarım ve sanayide kendine yetecek bir ekonomi oluşturmayı amaçlamıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnızca Cem'in görüşünün doğru olduğunu yazar, ancak hedefi (tarım ve sanayide kendine yetecek bir ekonomi) belirtmez ya da yanlış belirtir.
SIFIR PUAN: Ayşe'nin görüşünün doğru olduğunu yazar ya da cevap vermez.
Püf noktası: İttihat ve Terakki iktidarının hedefi, millî şirketler, bankalar ve yerli sanayiye verilen ayrıcalıklarla kendine yetecek bir ekonomi kurmaktı; bu nedenle Avrupa sermayesine bağımlılığı artırmak istediği söylenemez.
Sık yapılan hata: Öğrenciler Düyûn-ı Umûmiye İdaresi'nin Avrupa sermayesinin denetimini simgelediği bilgisini İttihat ve Terakki'nin politikasıyla karıştırıp Ayşe'yi haklı bulur.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Not 1'deki fikir akımı Osmanlıcılıktır. Not 2'deki gelişme bu akımın hedefiyle uyumlu değildir. Osmanlıcılık, ulusları eşit duruma getirip bir Osmanlı milleti oluşturmayı amaçlar. Balkan devletleri ise milliyetçilik hareketlerinin etkisiyle topraklarını genişletmek ve Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki varlığına son vermek istemiştir.
KISMİ PUAN (5 puan): "Uyumlu değildir" sonucunu doğru yazar; ancak akımın adını (Osmanlıcılık) yazmaz ya da yanlış yazar, veya gerekçede iki tarafın amaçlarından yalnızca birini (Osmanlıcılığın hedefini ya da Balkan devletlerinin tutumunu) yazar.
SIFIR PUAN: "Uyumludur" der, uyumsuzluk sonucunu yazmaz ya da cevap yazmaz.
Püf noktası: Osmanlıcılık ulusları eşit haklarla bir Osmanlı milleti içinde toplamayı hedefler; Balkan devletlerinin ayrı toprak ve bağımsızlık amacı bu hedefle çelişir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler Not 1'deki tanımı İslamcılık ya da Türkçülükle karıştırır veya akımın adını yazıp uyumsuzluğu gerekçelendirmez.

TAM PUAN (10 puan): Irak Cephesi'ni İngilizler açmıştır. Amacı, petrol bölgesi Abadan'ı korumak ve kuzeye çıkıp Rusya'yı desteklemektir. Kanal Cephesi'ni Osmanlı Devleti açmıştır (1915'te Süveyş Kanalı'na hücum etmiştir). Amacı, Mısır'ı geri almak, İngilizleri bölgeden uzaklaştırmak ya da İngiltere'nin sömürgeleriyle bağlantısını keserek insan ve ham madde teminini önlemektir.
KISMİ PUAN (5 puan): İki cepheden yalnızca birinin satırını (hem açan tarafı hem amacı) doğru yazarsa 5 puan. Her cephe için iki sütun da doğru olmalıdır.
SIFIR PUAN: İki cephenin satırında da açan taraf ile amaç birlikte doğru değilse ya da tabloyu boş bırakırsa.
Püf noktası: Irak Cephesi'ni İngilizler açmıştır (Abadan petrolünü korumak için). Kanal Cephesi'ne ise Osmanlı Devleti hücum etmiştir (Mısır'ı geri almak için).
Sık yapılan hata: Öğrenciler iki cephede de taarruz eden tarafı Osmanlı Devleti sanır. Irak Cephesi'ni İngilizlerin açtığını unuturlar.

TAM PUAN (10 puan): Katılmıyorum. İtilaf Devletleri yalnızca Osmanlı Devleti'ni savaş dışı bırakmayı amaçlamamıştır. Aynı zamanda Rusya'ya yardım gönderebilmeyi ve Balkanlar üzerinden İttifak Devletleri'ne karşı yeni bir cephe açmayı da amaçlamışlardır.
KISMİ PUAN (5 puan): "Katılmıyorum" der ve iki amaçtan yalnızca birini doğru yazar.
SIFIR PUAN: "Katılıyorum" derse ya da iki amaçtan hiçbirini doğru yazmazsa.
Püf noktası: Çanakkale saldırısının üç amacı vardı: Osmanlı Devleti'ni savaş dışı bırakmak, Rusya'ya yardım göndermek ve Balkanlar üzerinden İttifak Devletleri'ne karşı yeni cephe açmak.
Sık yapılan hata: Öğrenciler saldırının amacını yalnızca Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak diye düşünür. Rusya'ya yardım ve yeni cephe açma amacını yazmazlar.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Katılmıyorum. Ruslar, ülkelerinde yaşanan Bolşevik İhtilali nedeniyle işgal ettikleri yerlerden çekilmiştir. 3 Mart 1918'de imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması'yla Kafkas Cephesi kapanmıştır. Antlaşmaya göre Sovyet Rusya, 93 Harbi ile aldığı Kars, Ardahan ve Batum'u (Elviye-i Selâse) Osmanlı Devleti'ne geri vermiştir.
KISMİ PUAN (5 puan): Şu üç unsurdan yalnızca birini ya da ikisini doğru yazarsa 5 puan: (1) Katılmıyorum der ve çekilme nedeni olarak Rusya'daki Bolşevik İhtilali'ni gösterir. (2) Antlaşmayla Kafkas Cephesi'nin kapandığını yazar. (3) Kars, Ardahan ve Batum'un Osmanlı Devleti'ne geri verildiğini yazar.
SIFIR PUAN: Üç unsurdan hiçbirini doğru yazmazsa ya da "Katılıyorum" der ve doğru bir unsur yazmazsa.
Püf noktası: Ruslar savaş meydanında yenilerek değil, kendi ülkelerindeki Bolşevik İhtilali nedeniyle çekilmiştir. Brest-Litovsk Antlaşması ise cepheyi kapatmış ve Elviye-i Selâse'yi Osmanlı Devleti'ne geri vermiştir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler Rusların çekilmesini askerî yenilgiye bağlar. Antlaşmayla geri alınan yerleri (Kars, Ardahan, Batum) ya da cephenin kapandığını yazmayı unuturlar.

TAM PUAN (10 puan): Katılmıyorum. I. Dünya Savaşı'nda kullanılan yeni silah teknolojileriyle cephe ve cephe gerisi ayrımı ortadan kalkmıştır. Bu durumun sonucunda sivil savunma kavramı yaygınlaşmıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Katılmıyorum der ve gerekçeden yalnızca birini doğru yazar: ya cephe ve cephe gerisi ayrımının ortadan kalktığını ya da sivil savunma kavramının yaygınlaştığını.
SIFIR PUAN: Katılıyorum der ya da yalnızca "katılmıyorum" yazıp gerekçeden hiçbirini doğru yazmaz ya da cevap yazmaz.
Püf noktası: Yeni silah teknolojileri savaşı yalnızca cephede bırakmadı; cephe ve cephe gerisi ayrımını ortadan kaldırdı ve sivil savunma kavramını yaygınlaştırdı.
Sık yapılan hata: Öğrenciler silahların yalnızca askerî kayıpları artırdığını düşünür, sivillerin de savaşın içine girdiğini ve sivil savunma kavramının yaygınlaştığını yazmayı unutur.

TAM PUAN (10 puan): Getirememiştir. Antlaşmaların ortaya çıkardığı siyasi, sosyal ve ekonomik baskı ortamı faşizm, komünizm, nazizm gibi yeni rejimlerin doğmasına yol açmıştır. Antlaşmalar barışı tesis edememiş ve II. Dünya Savaşı'na zemin hazırlamıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Barışın kalıcı hâle getirilemediğini yazar; ancak gerekçede baskı ortamının yeni rejimlere yol açtığını ya da antlaşmaların II. Dünya Savaşı'na zemin hazırladığını belirtmekten yalnızca birini yapar ya da gerekçe yazmaz.
SIFIR PUAN: Barışın kalıcı hâle getirildiğini yazar (sonuç yanlış) ya da cevap yazmaz.
Püf noktası: Savaş sonunda imzalanan antlaşmaların yarattığı baskı ortamı yeni rejimlerin doğmasına yol açmış ve barışı tesis edemeyerek II. Dünya Savaşı'na zemin hazırlamıştır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler Cemiyet-i Akvam'ın kurulmasını barışın sağlandığının kanıtı sayar; antlaşmaların oluşturduğu baskı ortamını ve yeni rejimlerin doğuşunu gerekçeye katmaz.

TAM PUAN (10 puan): Heyet-i Temsiliye, Damat Ferit Paşa Hükûmeti görevden çekilene kadar İstanbul ile Anadolu arasındaki her türlü haberleşmenin kesilmesine karar verdi ve bütün haberleşmelerin kendileriyle yapılmasını istedi. Sonuçta 30 Eylül 1919'da Damat Ferit Paşa Hükûmeti istifa etmek zorunda kaldı, yerine Ali Rıza Paşa Hükûmeti kuruldu.
KISMİ PUAN (5 puan): Kararı (İstanbul ile haberleşmenin kesilmesi) ya da sonucu (Damat Ferit Paşa Hükûmetinin istifa edip yerine Ali Rıza Paşa Hükûmetinin kurulması) bölümlerinden yalnızca birini doğru yazarsa. Her doğru bölüm için 5 puan verilir.
SIFIR PUAN: Karar ve sonuç bölümlerinin ikisini de yanlış yazarsa ya da cevap yazmazsa. Örneğin kararı "manda kabul edilecek" biçiminde yazması ve hükûmetin görevde kaldığını söylemesi.
Püf noktası: Kitaba göre Heyet-i Temsiliyenin haberleşmeyi kesme kararı ile Damat Ferit Paşa Hükûmetinin istifası, onun ilk siyasi başarısı sayılır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler Damat Ferit Paşa Hükûmetinin istifasını Erzurum Kongresi ya da Amasya Genelgesi ile karıştırır, Heyet-i Temsiliyenin kararını yazmadan yalnızca "hükûmet düştü" der.