12. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı Son Hazırlık Soruları Çöz (Tüm Senaryolar)

TAM PUAN (10 puan): a) Bilim, kâinatta Allah (cc) tarafından yaratılan sistemi akıl, deney ve gözlem metoduyla araştıran ve sistem içindeki sebep-sonuç ilişkilerini keşfederek insanlığın hizmetine sunan disiplindir. b) Arda'nın görüşü doğru değildir. Bilim sürekli ilerlerken geçmişte bilimsel olarak kabul edilmiş bazı bilgilerin geçersizliğini de ortaya koyar. Plüton'un gözlem tekniklerinin gelişmesiyle gezegen nitelikleri taşımadığı tespit edilmiş ve gezegen listesinden çıkarılmıştır. Yani bilimsel bilgi zamanla değişebilir.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnız bilimi doğru tanımlayan ya da yalnız bilimsel bilginin değişebileceğini Plüton örneğiyle açıklayan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Arda'nın görüşünü doğru bulan ve bilimi tanımlayamayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Bilim sürekli ilerler; bu yüzden bilimsel bilgi değişebilir, bazı eski bilgiler zamanla geçersiz hâle gelir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler bilim ile ilmi karıştırır ya da bilimsel bilgiyi hiç değişmeyen kesin bilgi sanır.

TAM PUAN (10 puan): a) İslam'a göre bilim; Allah'ı (cc) ve Yaratıcı'nın kanunlarını tanımanın, olgun bir mümin olmanın yanında insanlığın hizmetine vesile olmalıdır. Bilimsel çalışmalar insanı Allah'a (cc) yaklaştıran bir faaliyet olmalıdır. b) İnsanların topyekûn öldürülmesine sebep olan bir bilimsel çalışmayı İslam'ın kabul etmesi mümkün değildir. Kişiyi Rabbine yaklaştırmayan ve insanlığın yararına bir durum oluşturmayan bilimsel çalışma Allah (cc) katında değersizdir. Hz. Peygamber de fayda vermeyen ilimden Allah'a sığınmıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Bilimin amacını doğru yazıp atom bombası örneğini değerlendiremeyen ya da yalnız örneği hadisle ilişkilendiren öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Bilimin amacını yazamayan ve örneği değerlendiremeyen öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: İslam'a göre bilim insanı Allah'a (cc) yaklaştırmalı ve insanlığın yararına olmalıdır; fayda vermeyen ilimden Allah'a sığınılır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler yalnız atom bombasının zararını anlatır; bunu İslam'ın bilime yüklediği amaçla ve hadisle ilişkilendirmez.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Kerem'in görüşü doğru değildir. Allah (cc) sonsuz ilim ve kudreti ile yarattığı kâinatta kusursuz bir sistem kurmuştur; Allah'ın (cc) koyduğu ve yönettiği bu sisteme âdetullah veya sünnetullah denir. Kâinattaki fiziksel ve biyolojik bütün yasaları yaratan Allah (cc) olduğu için İslam'ın insanın kâinatı anlama gayretine karşı olması ve Kur'an ayetlerinin bilimle çelişmesi düşünülemez. Bilimsel bilgilerin de Allah'ın (cc) yarattığı bu ilahi sistemle uyumlu olması beklenir.
KISMİ PUAN (5 puan): Görüşün yanlış olduğunu belirtip sünnetullah kavramını açıklayamayan ya da sünnetullahı açıklayıp din ile bilimin çelişmediği sonucuna bağlayamayan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Kerem'in görüşünü doğru bulan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Kâinattaki yasaları (sünnetullah) yaratan Allah (cc) olduğu için vahiy ile bilim çelişmez.
Sık yapılan hata: Öğrenciler sünnetullah kavramını kullanmadan yalnızca “çelişmez” diye cevap verir.

TAM PUAN (10 puan): a) Bilimsel süreci başlatan ilmî çalışmalar öncelikle vahiyle oluşmaya başlamıştır. Kur'an ve sünnetin anlaşılması ve yorumlanmasına odaklanılmış; tefsir, hadis, fıkıh ve kelam gibi ilim dalları oluşmuştur (herhangi üçü). b) Müslümanlar daha sonra Allah'ın (cc) yarattığı eşsiz sistemi anlamak ve açıklamak amacıyla günümüzdeki ismiyle fen bilimleri ve sosyal bilimlere yönelmişlerdir.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnız a) bölümünü ya da yalnız b) bölümünü doğru yazan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Bilimsel sürecin vahiyle başladığını ve sonraki alanları yazamayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Sıra önemlidir: önce vahiy ve dinî ilimler (tefsir, hadis, fıkıh, kelam), sonra fen bilimleri ve sosyal bilimler.
Sık yapılan hata: Öğrenciler bilimsel sürecin tercümelerle başladığını yazar; kitapta süreç öncelikle vahiyle başlar.

TAM PUAN (10 puan): a) İlk tercüme çalışmaları Emeviler Dönemi'nde başlamış, Abbasiler Dönemi'nde 750 yılından 900 yılına kadar artarak devam etmiştir. b) Selin'in görüşü doğru değildir. Tercüme faaliyetleri salt bir nakil olarak kalmamış, felsefe İslam düşüncesiyle yeniden hayat bulup hikmete dönüşmüştür. Müslüman bilim insanları diğer medeniyetlerin bilim ve teknolojisini incelemiş, tespit ettikleri yanlışlıkları çıkarıp tutarsızlıkları düzeltmiş, elde ettikleri bilgileri yorumlayarak bilim ve teknolojiye katkıda bulunmuşlardır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnız a) bölümünü doğru yazan ya da yalnız Selin'in görüşünü gerekçesiyle değerlendiren öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Selin'in görüşünü doğru bulan ve dönemleri yazamayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Tercümeler “salt nakil” değildir: Müslümanlar yanlışları düzeltmiş, bilgileri yorumlamış ve bilime yeni katkılar sunmuştur.
Sık yapılan hata: Öğrenciler tercümelerin Abbasilerle başladığını yazar; kitaba göre Emevilerde başlamış, Abbasilerde artmıştır.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Enis'in görüşü doğru değildir. Örnekler (herhangi ikisi): Batı medeniyeti Endülüs Emevi Devleti'nin bilimsel birikiminden çokça istifade etmiştir. Batı'nın Farabi, İbni Rüşd gibi İslam düşünürleri olmaksızın Eflatun ve Sokrat gibi Antik Çağ düşünürleriyle bağ kurması mümkün değildir. İbni Sina, Farabi, Gazali ve İbnülheysem gibi Müslüman bilim insanlarının eserleri Latinceye tercüme edilmiş; Aristo, Eflatun ve Arşimet'in eserleri de Arapçadan Batı dillerine aktarılmıştır. Bu çevirilerin Rönesans hareketinin oluşmasında çok büyük etkileri olmuştur. Kurtuba Medresesine öğrenim görmek amacıyla Avrupa'dan çok sayıda öğrenci gelmiş, medreselerin ders programları ve mimarisi Avrupalılar tarafından taklit edilmiştir.
KISMİ PUAN (5 puan): Görüşün yanlış olduğunu belirtip yalnız bir doğru örnek veren öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Enis'in görüşünü doğru bulan ya da örnek veremeyen öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Antik Yunan eserleri Batı'ya büyük ölçüde Arapçadan yapılan çevirilerle ulaşmıştır; bu çeviriler Rönesans'ı etkilemiştir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler yalnız “İslam dünyası etkiledi” der, kitaptaki somut örnekleri (Latince çeviriler, Endülüs, Kurtuba Medresesi) vermez.

TAM PUAN (10 puan): 1. Mektep 2. Medrese 3. Darülkurra 4. Darülhadis 5. Rasathane (Şifahane fazladır).
KISMİ PUAN (5 puan): Beş eşleştirmeden üçünü ya da dördünü doğru yapan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: En fazla iki eşleştirmeyi doğru yapan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Mektep ilkokul, medrese fakülte düzeyindedir; darülkurra Kur'an ve hafızlık, darülhadis hadis eğitimi verir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler mektep ile medreseyi ve darülkurra ile darülhadisi birbirine karıştırır.

TAM PUAN (10 puan): a) İçinde cuma namazı kılınan ve hatibin hutbe okuması için minber bulunan mabetlere cami; minberi bulunmayan, yani cuma namazı kılınmayan küçük mabetlere mescit denir. b) Mekke'de Erkâm'ın (ra) evi (Darülerkâm) eğitim verilen ilk mekân olmuştur. Medine'de Mescid-i Nebi'ye bitişik olarak yapılan “Suffe” denilen bölümlerde eğitim öğretim faaliyetleri sürdürülmüştür.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnız cami ile mescit farkını ya da yalnız iki mekânı doğru yazan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Farkı ve mekânları yazamayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Cami ile mescidi ayıran ölçü minber ve cuma namazıdır; Mekke'de Darülerkâm, Medine'de Suffe vardır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler cami ile mescidi yalnızca büyüklük farkıyla açıklar, minber ve cuma namazı ölçüsünü yazmaz.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Mert'in görüşü doğru değildir. Rasathane: Astronomi gözlemleri yapılan özel bina ya da evlere rasathane denir; sürekli ve sistemli çalışan rasathaneler ilk olarak İslam dünyasında ortaya çıkmıştır. Örnek: 828'de Bağdat'ta açılan Şemmasiye Rasathanesi ilk rasathane kabul edilir; Meraga Rasathanesinde Güneş merkezli evren sistemi modelinin temelleri atılmıştır; Takiyüddin Rasathanesi İslam medeniyetinin son büyük rasathanesidir. Şifahane: Günümüz hastanelerinin İslam coğrafyasındaki adıdır. Örnek: İlk İslam şifahanesi, Hz. Peygamber tarafından Hendek Gazvesi'nde yaralananlar için bir çadırın hastaneye dönüştürülmesiyle kurulmuştur (Rüfeyde'nin Çadırı); İslam dünyasında ilk hastane 707'de Velid bin Abdülmelik tarafından kurulmuştur; Gevher Nesibe Darüşşifası ve Divriği Darüşşifası da örnektir.
KISMİ PUAN (5 puan): Görüşün yanlış olduğunu belirtip kurumlardan yalnız biri için doğru örnek veren öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Mert'in görüşünü doğru bulan ya da örnek veremeyen öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Sürekli ve sistemli çalışan rasathaneler ilk olarak İslam dünyasında ortaya çıkmıştır; şifahane günümüz hastanesinin karşılığıdır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler şifahaneyi eczane, rasathaneyi kütüphane sanır ya da örnek vermeden yalnız görüşü reddeder.

TAM PUAN (10 puan): 1. Matematik 2. Tıp 3. Astronomi 4. Coğrafya 5. Fizik ve Kimya
KISMİ PUAN (5 puan): Beş sınıflandırmadan üçünü ya da dördünü doğru yapan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: En fazla iki sınıflandırmayı doğru yapan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Çalışmanın konusuna bak: cebir ve sıfır matematik, cerrahi tıp, usturlap astronomi, harita coğrafya, metal ve asit fizik-kimyadır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler usturlabı coğrafyaya, Cabir bin Hayyan'ı tıbba yazar.

TAM PUAN (10 puan): a) 1. Tefsir 2. Hadis 3. Kelam 4. Fıkıh b) Tefsir ilmiyle ilgilenenlere müfessir, hadis ilmiyle ilgilenenlere muhaddis denir.
KISMİ PUAN (5 puan): a) bölümünü doğru yapıp b) bölümünü yazamayan ya da a) bölümünde iki-üç doğru eşleştirme yapıp b) bölümünü doğru yazan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: En fazla bir ilim dalını doğru bulan ve adları yazamayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Tefsir ayeti, hadis Peygamber'in söz ve davranışlarını, kelam inancı, fıkıh ibadet ve yaşam kurallarını inceler.
Sık yapılan hata: Öğrenciler kelam ile fıkhı karıştırır; müfessir ile muhaddisi ters yazar.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): a) Akşemseddin. Batı'da dört asır sonra keşfedilecek mikroptan bahsetmiştir. b) Herhangi iki örnek: İbnünnefis kan dolaşımını keşfetmiştir. İbni Sina “el-Kanun fi't-Tıb” adlı tıp ansiklopedisini yazmış, narkoz için kimyevi maddeler üzerinde çalışmıştır. Sabit bin Kurre ameliyatlarda anesteziyi kullanan ilk hekimdir. Zehravi cerrahinin babası olarak görülür ve icat ettiği bazı cerrahi aletler hâlâ kullanılmaktadır. Ebu Bekir Razi ilk kez böbrek taşlarını ameliyatla çıkarmıştır. Kindi cıvayı bir ilaç bileşiminde ilk kez kullanmıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnız a) bölümünü doğru yazan ya da yalnız iki doğru örnek veren öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Âlimin adını ve örnekleri yazamayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: “Fatih'in hocası” ve “Maddetü'l-Hayat” ipuçları Akşemseddin'i gösterir; “görülmeyecek kadar küçük canlı tohumlar” mikroptur.
Sık yapılan hata: Öğrenciler Akşemseddin'i İbni Sina ile karıştırır ya da b) bölümünde tıp dışındaki çalışmalardan örnek verir.

TAM PUAN (10 puan): a) Aynı toprak ve sudan farklı özelliklerde bitkilerin, aynı tip ağaçlardan farklı tat ve büyüklükteki meyvelerin yaratılması Allah'ın (cc) varlığının ve yaratmanın delili olarak hatırlatılmaktadır; insanların düşünüp ibret almaları istenir. b) Kulları içinden ancak âlimler Allah'tan (cc) gereğince korkar. Düşünen, tefekkür eden, ibret alan âlimler Allah'tan (cc) hakkıyla korkarlar ve Allah (cc) katında değerleri daha yücedir.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnız a) bölümünü ya da yalnız b) bölümünü doğru yazan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Ayetlerin mesajını yazamayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: 27. ayet çeşitliliği yaratmanın delili olarak gösterir; 28. ayet âlimlerin Allah (cc) katındaki değerini vurgular.
Sık yapılan hata: Öğrenciler meali olduğu gibi kopyalar, ayetlerden çıkan mesajı kendi cümleleriyle yazmaz.

TAM PUAN (10 puan): a) Herhangi iki etken: İslam'ın Türklerin karakterlerine, düşünce ve ideallerine uygun olması (ahiret inancı; cihat ve cihadın ahirette sağlayacağı mükâfatın alplık ülküsüyle örtüşmesi). Müslümanlarla sosyal ve ticari alanda kurulan olumlu ilişkiler, Müslümanların ticaretteki güzel ahlakı ve dürüstlüğü. Derviş, veli ve erenlerin tebliğ faaliyetleri. b) Talas Savaşı'nda Türkler Çinlilere karşı Müslümanların yanında yer almıştır. Bu savaştan sonra Türklerin yüzü İslam dünyasına dönmüş, Abbasi halifeleri Türkleri askerî ve idari kadrolarda görevlendirmeye başlamıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnız a) bölümünü ya da yalnız b) bölümünü doğru yazan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Etkenleri ve Talas Savaşı'nın etkisini yazamayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: En önemli etken İslam'ın Türklerin karakterine ve ideallerine uygun olmasıdır; Talas Savaşı'ndan sonra Türklerin yüzü İslam dünyasına dönmüştür.
Sık yapılan hata: Öğrenciler Talas Savaşı'nda Türklerin Müslümanlara karşı savaştığını sanır; kitapta Türkler Çinlilere karşı Müslümanların yanındadır.