12. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (4. Senaryo)

Beklenen cevap: Bilim, evrenin nasıl oluştuğunu, nasıl işlediğini ve hangi yasalara bağlı olduğunu gözlem ve deneyle inceler. Din ise evrenin niçin var olduğu, bir yaratıcısının bulunup bulunmadığı ve insanın evrendeki yeri gibi anlam ve amaç sorularına cevap verir. Bilimin açıklayamadığı anlam ve değer sorularını din karşılar. Din de doğayı inceleyip düşünmeyi teşvik ettiği için bilimsel bilgiyi destekler; böylece ikisi birbirini tamamlar. Bu noktaları içeren cevaplar kabul edilir.

Beklenen cevap (iki gerekçe yeterlidir): 1) Dinî ve ahlaki değerler bilim insanına sorumluluk bilinci kazandırır; bilginin insana, topluma ve doğaya zarar vermeden, adalet ve fayda gözetilerek kullanılmasını sağlar. 2) Bilimin sınırlarını ve amacını belirler; insan onuruna, canlı hayatına ve çevreye saygıyı esas alarak bilimsel çalışmanın sadece güç ve çıkar için yapılmasını engeller. Ayrıca dürüstlük, emanete riayet gibi değerlerin bilimsel araştırmada da gerekli olduğu belirtilebilir. Benzer doğru gerekçeler kabul edilir.

Beklenen cevap: Endülüs (İspanya) ve Sicilya üzerinden; Haçlı Seferleri ve ticaret yoluyla temas; Toledo gibi merkezlerde Arapça eserlerin Latinceye çevrilmesi (bunlardan ikisi). Etki: Bu eserler Avrupa’daki üniversitelerde okutulmuş, Avrupa’da bilimsel uyanışa ve Rönesans’ın hazırlanmasına katkı sağlamıştır. Benzer doğru cevaplar kabul edilir.

Beklenen cevap: İslam medeniyeti bilimi evrensel bir değer olarak görmüş, bilgiyi kimden gelirse gelsin değerli saymış ve bilginleri din, dil, milliyet ayrımı yapmadan desteklemiştir; hoşgörülü, açık bir bilim ortamı oluşturmuştur. Katkısı: Farklı kültürlerin birikimi bir araya gelmiş, bilgi alışverişi ve ortak çalışma hızlanmış, bilimin birçok alanında gelişme ve yeni sentezler ortaya çıkmıştır. Bu noktaları içeren cevaplar kabul edilir.

Beklenen cevap: Suffe, Mescid-i Nebevî’nin bir bölümünde bulunan, Kur’an ve dinî bilgilerin öğretildiği ilk eğitim mekânlarındandır. Burada Hz. Peygamber ve sahabeler ders vermiş, ilim öğrenmek isteyen (özellikle yurdu olmayan) öğrenciler barınmış ve eğitim görmüştür. Bu noktalardan en az ikisini içeren cevaplar kabul edilir.

Beklenen cevap: Medrese: öğrencilerin dinî ve fen ilimlerini öğrendiği eğitim kurumu. Kütüphane: bilimsel eserlerin toplandığı, korunduğu ve araştırmacıların/öğrencilerin yararlandığı yer. (Darüşşifa da tıp eğitimi ve tedavi yönüyle kabul edilir.) İki doğru yapı ve işlevi yazan cevap tam puan alır.

Cabir b. Hayyan: Kimya alanında çalışmıştır; deneye dayalı yöntemi kullanmış, damıtma, kristalleştirme, buharlaştırma gibi işlemleri geliştirmiş, kimyanın kurucusu sayılmıştır. Cezeri: Mühendislik/makine (mekanik) alanında çalışmıştır; su saatleri, otomatik makineler ve su çıkarma düzenekleri tasarlamış, “el-Câmi‘ beyne’l-ilm ve’l-amel en-nâfi‘ fî sınâ‘ati’l-hiyel” adlı eserini yazmış, krank mili gibi mekanizmaları kullanmıştır. Bu bilgilerden birer çalışma yazan cevaplar kabul edilir.

Beklenen cevap: Astronomi (gök bilimi). Katkısı: Kıble yönünün belirlenmesi, namaz vakitlerinin hesaplanması, Ramazan ve bayram gibi dinî günlerin başlangıcını gösteren takvimin hazırlanması gibi ibadetlerle ilgili ihtiyaçlar astronomik hesaplarla karşılanmıştır. Bu katkılardan birini yazan cevap kabul edilir.