9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (6. Senaryo)

a) Sular coğrafyası (hidrografya). b) Yerleşme coğrafyası (yerleşmelerin gelişimi ve etkilenmesi) ve ekonomik coğrafya (tarım faaliyetleri); sosyal coğrafya da kabul edilir. c) Doğal ortamdaki bir olay (taşkın) beşerî ortamı (yerleşme, tarım alanları) etkilemiş, insanın kurduğu yaşam alanı da doğa olayından zarar görmüştür. Doğal ve beşerî ortam birbiriyle etkileşim hâlindedir ve birlikte coğrafi ortamı oluşturur. Bu cevaba yakın ifadeler kabul edilir.

Japonya'da doğum oranı ölüm oranından düşük olduğu için nüfus doğal olarak azalmaktadır. Etiyopya'da doğum oranı en yüksek, ölüm oranı düşük olduğu için nüfus en hızlı artmaktadır. Japonya'da yaşlı nüfus oranı yüksek olacağından sağlık ve yaşlı bakımı hizmetleri, çalışan nüfusun korunması ve nüfusu destekleyecek politikalar planlanmalıdır. Etiyopya'da genç ve hızlı artan nüfus için eğitim, istihdam, barınma, gıda ve doğal kaynakların yönetimi planlanmalıdır. Coğrafi bakış açısı, olayları mekânla ilişkilendirerek risk ve fırsatları görmeyi sağlar. Bu doğrultuda gerekçeli cevaplar kabul edilir.

a) Ticaret yollarının üzerindeki yerlerin, yönlerin ve mesafelerin bilinmesi, yolların haritalanması ve gezilen yerlerin tasvir edilmesi gerekir. Bu da coğrafi bilgilerin toplanmasını ve geliştirilmesini sağlamıştır. Ticaret, ülkeler arası siyasi ve kültürel ilişkileri artırdığı için de yeni yerlerin tanınmasına yol açmıştır. b) Eski Çağ: Eratosthenes, Amasyalı Strabon, İskenderiyeli Batlamyus, Tales, Heredot, Aristoteles'ten biri. Orta Çağ: Harizmi, Biruni, İbni Haldun, Muhammed İdrisi, İbni Battuta, Mesudi'den biri.

a) 20 km = 2.000.000 cm olduğundan kesir ölçek 1/2.000.000'dir. b) 7,5 × 20 = 150 km (ya da 7,5 × 2.000.000 = 15.000.000 cm = 150 km). c) Çizgi ölçek doğru bilgi vermeye devam eder. Harita küçültüldüğünde çizgi ölçek de aynı oranda küçülür, bu yüzden harita üzerindeki uzunluk ile gerçek uzunluk arasındaki ilişki korunur. Kesir ölçek ise sabit kalır ve küçültülen haritada yanlış bilgi verir.

a) Güneydoğu. b) Paralel farkı 42° − 36° = 6°; meridyen farkı 41° − 29° = 12°. c) Ölçeğe ihtiyaç vardır. Ölçek, harita üzerindeki uzunluğun gerçekte kaç km'ye karşılık geldiğini gösterir. Haritada ölçülen A–B uzaklığı ölçek yardımıyla gerçek uzaklığa çevrilir.

a) Selin'in tarifi göreceli, Kerem'in tarifi mutlak konumdur. b) Göreceli konum zaman içinde değişebilir; çünkü çevredeki ortam değişir veya yeni yerler gelişir (ör. AVM yıkılırsa tarif de değişir). Mutlak konum Ekvator'a ve başlangıç meridyenine göre belirlendiği için sabittir. c) Örnekler: Türkiye Asya ile Avrupa'yı birleştirir ve kıtalar arası ticaret yollarının kesiştiği yerdedir; bu, ticaret ve ulaşımı kolaylaştırır. Türkiye, enerji kaynaklarını Avrupa'ya taşıyan boru hatlarının geçtiği bir enerji koridorudur; bu, geçiş gelirleri sağlar ve enerji güvenliğinde önem kazandırır. Boğazlar ve zengin kültürel miras (turizm) da kabul edilir.