8. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı Soruları (6. Senaryo, Açık Uçlu)

Kişileştirme (teşhis). Ankara bir şehirdir ama “bağrını açmak” ve “selamlamak” gibi insana özgü davranışlar ona yüklenmiştir. “İnsana özgü özelliklerin bir şehre verilmesi” anlamına gelen gerekçeler kabul edilir.

Altı çizili cümle: betimleyici (tasvir edici) anlatım; suyun görünüşü anlatılmıştır. Altı çizili olmayan cümleler: öyküleyici (hikâye edici) anlatım; kızın başından geçen olaylar sırayla anlatılmıştır.

On altı yaşında tahta çıkmıştır. Matematik ve astronomide çalışmış, Semerkant’ta büyük bir medrese kurmuş, bilim insanlarına çalışma olanakları sunmuştur (en az bir örnek yeterlidir; iki örnek tam puan).

Örnek: “Ahilikte sanatkârlar mesleği nerede öğrenirdi?” (cevap: işyerlerinde). Yorum sorusu örneği: “Ahilik teşkilatı günümüzde olsaydı gençlere nasıl katkı sağlardı?” Kuralına uygun, anlamlı ve soru ekli her soru kabul edilir.

Ana fikir: Kitap okumak, insanın düşünce dünyasını zenginleştirir ve okuyanın öğretmen sayısını artırır (benzer anlamlı cümleler kabul edilir). Yardımcı düşünce örnekleri: Okunan her satır yeni bir düşünce âlemi yaratır; her özlü yazar kitap okuyan için bir öğretmendir; büyüklerin yazılarını okumak öğretmen sayısını çoğaltır.

Parçanın içeriğini yansıtan her başlık kabul edilir. Örnek: “Çanakkale’yi Yerinde Görmek”, “Destanın Yaşandığı Yer”, “Çanakkale Ruhu”, “Vatan Sevgisi Çanakkale’de Öğrenilir”.

Millî Mücadele’nin zor şartlar altında verildiği çıkarılır. Gerekçe: Halk, çamurlu yollardan cephane taşımış, zorluklara rağmen mücadeleye devam etmiştir; yollar bu fedakârlığın tanığıdır. “Halk büyük özveri göstermiştir, savaş zor koşullarda yürütülmüştür” gibi gerekçeli cevaplar kabul edilir.

Tanımlama. Cümlede “algoritma” kavramı ne olduğu açıklanarak tanımlanmıştır.

Ölçütler: Konuya uygunluk, en az dört dize, uygun başlık, kitabın kişileştirilmesi (ör. “Kitap bana göz kırptı, elimden tuttu”), anlatım ve yazım-noktalama düzeni. Ölçüt sayısına göre kısmi puan verilir.

Yüklem: kurtuldu. Özne: İzmir. Zarf tümleci: 9 Eylül 1922’de.