8. Sınıf İnkılap Tarihi 1. Dönem 1. Yazılı Soruları (2. Senaryo, Açık Uçlu)

Ortaya çıkış sebebi: Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımının etkisiyle azınlıkların isyan etmesi ve devletin parçalanma tehlikesi. Aydınlar, farklı milletleri din, dil, ırk ayrımı yapmadan eşitlik içinde bir arada tutmak istemiştir. Uygulanamama nedeni: I. Meşrutiyet'in ilanından sonra da azınlık ayaklanmalarının ve devletten kopmaların devam etmesi. 'Azınlıkların bağımsızlık isteklerinin sürmesi' gibi cevaplar kabul edilir.

Örnek cevap: (1) Kendini geliştirmeye önem verir, eksiklerini fark edip gidermeye çalışır: Uyarıyı dikkate alıp özel kursa gitmiştir. (2) Eleştiriye açık ve azimlidir: Öğretmeninin uyarısını kabul etmiş, eksiğini kapatmak için ek çaba göstermiştir. 'Ön görülü olma, sorumluluk sahibi olma, çalışkanlık, hedef odaklılık' gibi çıkarımlar da gerekçeleriyle kabul edilir. Her çıkarım için 5 puan, gerekçeler için 5 puan verilir.

Tevfik Fikret – İnkılapçılık, batılılaşma ve kadın hakları; Ziya Gökalp – Millî dayanışma ve Türk milliyetçiliği; Montesquieu – Mutlakiyete karşı meşruti monarşi; Rousseau – Eşitlik ve demokrasi. 'Vicdan ve fikir hürriyeti' (Voltaire) fazladır. Her doğru eşleştirme 2,5 puan.

Örnek cevap: Fikirlerinde kararlı ve bağımsız düşünen biri olması. Tepki görmesine rağmen ordunun siyasetten ayrı tutulması görüşünden vazgeçmemiş, fikir ayrılığına düştüğü cemiyetten uzaklaşmıştır. 'Mesleğine bağlılık (ordunun asıl görevi olan askerlikle uğraşması), ileri görüşlülük, cesaret, gerçekçilik' gibi özellikler de olayla ilişkilendirilirse kabul edilir. Özellik 5 puan, olayla ilişkilendirme 10 puan.

Fransız İhtilali: Milliyetçilik fikrinin yayılması, milletlerin millî devletlerini kurmaya yönelmesi; bu süreçte bağımsızlık savaşları ve etnik çatışmaların yaşanması, Avrupa'nın siyasi yapısının değişmesi. Sanayi İnkılabı: Artan üretimin yeni pazar, ham madde ve enerji ihtiyacını doğurması; devletlerin sömürgeciliğe yönelmesi, sömürge yarışı ve rekabetin artması, bunun bloklaşmalara ve silahlanmaya yol açması. Her bölüm 7,5 puan.

Osmanlı Devleti savaşı sürdürecek gücü kalmamış, müttefiklerinden kopmuş, hem askerî hem siyasi bakımdan çaresiz ve işgal tehdidi altında bir durumdadır. Bu nedenle İtilaf devletlerinden ateşkes istemek zorunda kalmış (Mondros Ateşkes Antlaşması'na gidilmiştir). 'Savaşı kaybetmek üzere olduğu, İstanbul'un ve Anadolu'nun savunmasız kaldığı' gibi çıkarımlar kabul edilir. Çıkarım 10, karar 5 puan.

İstanbul Hükûmeti: İşgallere sessiz kalmayı, İtilaf devletlerine (özellikle İngilizlere) boyun eğmeyi ve uzlaşmayı tercih etmiştir. Mustafa Kemal: İşgalleri hukuksuz bulmuş, düşmana karşı azim ve kararlılık göstermiş, milletin gücüne dayanan bir mücadeleyi savunmuştur. Halk: Telgraf ve mitinglerle işgalleri protesto etmiş, Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri ve Kuvâ-yı Millîye ile direnişe geçmiştir. Fark nedeni: Hükûmet, işgallerin geçici olduğuna ve barışın Wilson İlkeleri çerçevesinde yapılacağına inanmış, milletin bağımsızlık duygusunu ve haklarını gözetmemiştir; halk ile Mustafa Kemal ise bağımsızlığın tehlikede olduğunu görmüştür. Her bölüm 5 puan.