10. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı Soruları (5. Senaryo, Açık Uçlu)

Malazgirt Zaferi: Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı; Türkler gruplar hâlinde Türkistan'dan gelip Anadolu'ya yerleşmeye başladı, Anadolu zamanla Türk yurdu oldu ve Türkiye Selçuklu Devleti'nin kurulmasının yolu açıldı. Miryokefalon Zaferi: Malazgirt'le kazanılan vatan ve kurulan devlet korundu; Doğu Roma'nın Türkleri Anadolu'dan çıkarma girişimi engellendi, Anadolu'daki Türk varlığı güvence altına alındı ('devlet ve vatan koruyan zafer'). Kısaca: Malazgirt Anadolu'yu açmış, Miryokefalon bu kazanımı korumuştur. Bu doğrultudaki ifadeler kabul edilir.

Haçlılar önce başkent İznik'e saldırmıştır. I. Kılıçarslan şehri kurtaramamış ve Selçuklular başkenti Konya'ya taşımak zorunda kalmıştır. Ayrıca Haçlılar Dorileon'da da başarılı olmuş, Urfa, Antakya, Kudüs ve Trablus'ta kontluklar kurmuştur (bu ek bilgi de kabul edilir).

Başlangıçta Cend başkent olmuştur; Selçuklular Anadolu'ya yöneldikçe yönetim merkezi de Türkistan/Horasan'dan Anadolu'ya kaymış, Türkiye Selçuklu Devleti'nde başkent İznik'ten Konya'ya taşınmıştır. Konya'ya taşınmanın nedeni, Haçlıların İznik'i ele geçirmesidir (I. Haçlı Savaşı). Yani yönetim merkezi, askerî ve siyasi gelişmelere göre değişmiştir.

Fethedilen yerlerin yönetimi merkezî devlete bağlı kalınmakla birlikte komutanlara bırakılmış, böylece Anadolu'da hızla yeni yönetim birimleri (ilk Türk beylikleri) kurulmuştur. Bu, hükümdarın liyakat ve başarıyı ödüllendirdiğini ve fethedilen bölgelerin komutanlar eliyle yönetilip Türkleştirildiğini gösterir. Benzer yorumlar kabul edilir.

İskân, insanların geçim kaynağına göre yapılmıştır: Hayvancılıkla uğraşan konargöçerler hayvanlarını otlatabilmeleri için geniş otlakların bulunduğu bölgelere, zanaat ve ticaretle uğraşanlar ise çarşı ve pazarın bulunduğu şehirlere yerleştirilmiştir. Böylece hem geçim sağlanmış hem de yerleşim yerleri hızla büyümüştür.

Han ve kervansaraylar tüccarlara konaklama, güvenlik ve dinlenme imkânı sağlamış, ticaret yolları güvenli hâle gelmiştir. Bu durum ticareti artırmış; kervan yolları üzerindeki ve yakınındaki yerleşimlerin canlanıp büyümesine, şehirlerin zenginleşmesine katkı sağlamıştır. Sultanhanı gibi yapılar askerî ve ticari önem taşıyan vakıf eserleridir. Bu doğrultudaki gerekçeli cevaplar kabul edilir.