10. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları Çöz (5. Senaryo)

a) Gaz çıkışı (balonun şişmesi), katı oluşumu (çökelek), renk değişimi (sarımsı-yeşil sıvı), koku değişimi (ekşi koku) göstergelerinden herhangi üçü. b) Gaz çıkışı fiziksel olaylarda da görülebilir (örneğin ısınan havanın genleşmesi, suyun buharlaşması). Bu yüzden yeni madde oluştuğunu gösteren katı oluşumu, renk veya koku değişimi gibi başka gözlemlerle desteklenmelidir. Bu anlamda cevaplar kabul edilir.

Başlangıçta 4 H atomu, sonda 6 H atomu vardır; H atomu sayısı korunmamıştır. Atom cinsi ve sayısı tepkime boyunca değişmez. Düzeltilmiş model: başlangıçta 1 N2 ve 3 H2 (2 N ve 6 H atomu) olmalıdır. Tepkimede N2 ve H2 moleküllerindeki bağlar kopar, atomlar yeniden düzenlenir ve yeni bağlar oluşarak NH3 molekülleri meydana gelir. Atomlar yok olmaz, yeni atom oluşmaz.

Göstergeler: renk değişimi (çözeltinin mavi renginin açılması) ve katı oluşumu (yüzeyde biriken kırmızımsı-kahverengi bakır). Tür: indirgenme-yükseltgenme (redoks) tepkimesidir. Zn elektron vererek yükseltgenir, Cu²⁺ iyonları elektron alarak indirgenir ve katı Cu oluşur. Bu anlamda cevaplar kabul edilir.

a) Enerji değişimi (tepkimede ısı açığa çıkar, sıcaklık artar). b) En yüksek sıcaklıkta asit ve baz birbirini tam nötralleştirmiştir; tepkime tamamlanmış ve açığa çıkan ısı en yüksek değere ulaşmıştır. Bundan sonra eklenen baz tepkimeye girecek asit bulamaz, sıcaklık artmaz ve azalır. c) Asit-baz tepkimesi olduğundan ürünler tuz (NaCl) ve sudur (H2O).

1 mol = 6,02·10²³ para. Toplam uzunluk = 6,02·10²³ × 26 mm ≈ 1,57·10²⁵ mm = 1,57·10¹⁹ km. Bir gidiş-geliş = 2 × 150 milyon km = 3·10⁸ km. Gidip gelme sayısı ≈ 1,57·10¹⁹ / 3·10⁸ ≈ 5,2·10¹⁰ kez. Yaklaşık bu değer kabul edilir.

1 mol H2SO4 molekülünde 2 + 1 + 4 = 7 mol atom vardır. a) 0,25 × 7 = 1,75 mol atom. b) 1,75 × 6,02·10²³ ≈ 1,05·10²⁴ (10,5·10²³) atom. c) 0,25 × 4 = 1 mol O atomu; 1 × 6,02·10²³ = 6,02·10²³ tane oksijen atomu.

Örneklerin mol sayıları eşit olduğundan atom sayıları da eşittir. Bu yüzden kütle oranı atom kütlesi oranına eşittir: Z/X = 60/20 = 3 kat. Mol kütleleri: X = 40 g/mol, Y = 60 g/mol, Z = 120 g/mol. 90 g Y için n = 90/60 = 1,5 mol; atom sayısı = 1,5 × 6,02·10²³ ≈ 9,03·10²³ tanedir.

O2 mol kütlesi 32 g/mol → 96/32 = 3 mol O2 molekülü. O3 mol kütlesi 48 g/mol → 96/48 = 2 mol O3 molekülü. Daha çok molekül O2 örneğindedir. Atom sayıları: O2'de 3 × 2 = 6 mol atom, O3'te 2 × 3 = 6 mol atom; iki örnek eşit sayıda atom içerir (aynı elementin eşit kütlesi, eşit mol atom demektir).