9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı Soruları (2. Senaryo, Açık Uçlu)

Bayrak hem sevinçli (gelinlik: mutluluk, yeni bir hayat) hem de acılı (şehidin örtüsü: fedakârlık, yas) anlarda yanımızdadır. Bayrak, milletin sevincini ve acısını birlikte yaşayan, ona eşlik eden ortak bir değerdir. Zıt iki duyguyu yan yana getirerek bayrağın bütün hayatı kapsadığını anlatır. 'Sevinçte de hüzünde de yanımızdadır, vatanın simgesidir' gibi cevaplar kabul edilir.

Yazar Anadolu’yu yalnızca maddi/ekonomik gücüyle değil manevi, kültürel ve tarihî değerleriyle (sanat, inanç, mücadele) önemli bir yer olarak görür. Gerekçe: Anadolu’nun tarihini mermer (sanat, mimari), kutsal sesler (inanç) ile kılıç ve kanat (mücadele, yücelik) sözcükleriyle anlatması, maddi unsurlara değil manevi ve kültürel unsurlara vurgu yapmasıdır. 'Anadolu’yu ruhuyla ve geçmişiyle değerli bulur' gibi cevaplar kabul edilir.

Şair, yolcunun bastığı topraktaki sıradan görünen tümseğin aslında vatan uğruna can veren bir şehidin (Mehmed’in) mezarı olduğunu fark ettirmek ister. Yolcunun dikkatini çekip şehide saygı göstermesini, vatanın bedelini hatırlamasını amaçlar. 'Bu sessiz yığın bir vatan kalbinin attığı yerdir' dizesi bunu destekler. Aynı doğrultudaki cevaplar kabul edilir.

Bayrak: Şiir duygu yüklü, coşkulu ve ahenkli olduğundan seslenme (“Ey…”) ve duygu yoğun dizelerde vurgu ile yüksek, duygulu bir tonlama kullanılmalı; dizeler ritmine uygun okunmalı. Anadolu’yu Dinlemek: Deneme düşünce ağırlıklı olduğundan soru ve cümleler daha sakin, anlamı öne çıkaran bir tonlamayla okunmalı; sorularda ses yükseltilerek düşündürücü bir ton verilmeli. Metin türlerine uygun gerekçeli cevaplar kabul edilir.

Renk: kırmızı (gül, şal); ses: zil; hareket: raks (dans), hız, şevk. Şiirin genel havası: coşku, neşe, canlılık, şenlik (benzer sözcükler kabul edilir). Bu unsurlarla dizeler canlı bir şenlik manzarası oluşturur.

Beklenen: Dörtlüğün düzyazıya çevrilmesi; üzgün bakışlar, zambak gibi beyaz yüz, akasya dallarından süzülen gün ışığının damla damla erimesi gibi ögelerin korunması; betimleyici (duyulara seslenen) anlatım; en az bir benzetme/imge (ör. 'zambak gibi beyaz yüz', 'damla damla eriyen gün ışığı'); cümlelerin anlamlı, yazım ve noktalama kurallarına uygun olması. Örnek: 'Karanlığa gömülen yollarda gözlerin hüzünle bakıyor; yüzün bir zambak kadar beyaz. Akasya dallarının arasından süzülen gün ışığı, ayaklarının dibinde damla damla eriyip gidiyor.' Benzer cevaplar kabul edilir.