9. Sınıf Din Kültürü 1. Dönem 1. Yazılı Son Hazırlık Soruları Çöz (Tüm Senaryolar)

TAM PUAN (10 puan): a) Çamurdan (süzülmüş) bir öz, nutfe, alaka, bir parçacık et, kemikler (iskelet), kemiklerin etle kaplanması ve başka bir yaratışla insan hâline getirilmesi. b) İnsanı aşama aşama yaratan Allah'ın (cc) kudreti ve yüceliği vurgulanır. İnsan, Allah (cc) tarafından en güzel biçimde yaratılmış değerli bir varlıktır.
KISMİ PUAN (5 puan): Aşamaları eksik ya da karışık sırayla yazıp b) bölümünü doğru açıklayan ya da yalnız a) bölümünü doğru yazan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Aşamaları yazamayan ve mesajı açıklayamayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Yaratılış aşamalarını ayetteki "sonra" sözcüklerini takip ederek sırala.
Sık yapılan hata: Öğrenciler aşamaların sırasını karıştırır ya da "başka bir yaratışla insan hâline getirilme" aşamasını unutur.

TAM PUAN (10 puan): a) Örnekler: akıl, ilim (öğrenebilme) ve irade verilmesi; akledebilmesi, tercihte bulunabilmesi, ahlaki değerlere göre davranabilmesi, şehirler ve medeniyetler kurabilmesi. Herhangi ikisi. b) Ayet, insanın yeryüzüne halife olarak, yani bazı sorumluluklarla yaratıldığını bildirir. İnsan; Rabbini tanımak, dinî vecibelerini yerine getirmek ve ahiret hayatına hazırlık yapmakla yükümlüdür.
KISMİ PUAN (5 puan): Bölümlerden yalnız birini doğru cevaplayan ya da a) bölümünde tek özellik yazıp b) bölümünü doğru açıklayan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Ayetlerle ilgisi olmayan cevap veren ya da cevap vermeyen öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: İnsanın üstünlüğü ile sorumluluğu birlikte düşünülür: akıl ve irade verilen insan, bunların hesabını da verecektir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler üstünlüğü yalnız fiziksel güç ya da zekâ olarak yazar, sorumluluk boyutunu atlar.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Ece'nin görüşü doğru değildir. Enbiya suresinin 16. ayeti evrenin ve içindekilerin boş yere yaratılmadığını bildirir; her varlığın yaratılmasında bir amaç vardır. Zariyat suresinin 56. ayetine göre insan, Allah'a (cc) kulluk etmesi için yaratılmıştır. İnsanın yaratılış amacı Rabbini tanıması ve O'na kulluk etmesidir; insan seçimlerinin farkında olarak sorumlu davranmalı ve salih ameller yapmalıdır.
KISMİ PUAN (5 puan): Ece'nin görüşünün yanlış olduğunu tek ayetle gerekçelendiren ya da yalnız yaratılış amacını doğru yazan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Ece'nin görüşünü doğru bulan ya da gerekçe yazmayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Bir görüşü değerlendirirken önce "doğru/yanlış" kararını yaz, sonra her ayetten bir gerekçe çıkar.
Sık yapılan hata: Öğrenciler ayetleri yalnız tekrar eder; ayetlerin Ece'nin görüşüyle nasıl çeliştiğini açıklamaz.

TAM PUAN (15 puan): a) Ali, duyu organlarıyla gözlem yapmış ve bu verileri aklıyla değerlendirmiştir (salim duyular ve selim akıl). Mert ise doğru habere, yani vahye dayanmıştır. b) İslam'da güvenilir bilgi kaynakları selim akıl, doğru haber (vahiy) ve salim duyu organlarıdır. Rüya, keşif ve zan gibi ilhama ve sezgiye dayalı bilgiler kişiye özeldir; kesin ve herkes için geçerli doğru bilgi olarak değerlendirilemez. Bu yüzden Zeynep'in yaklaşımı doğru değildir.
KISMİ PUAN (10 puan): a) bölümünü doğru yazıp b) bölümünde Zeynep'in yaklaşımının yanlış olduğunu gerekçesiz söyleyen ya da b) bölümünü doğru açıklayıp a) bölümünde bir kaynağı hatalı yazan öğrenci 10 puan alır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnız bir öğrencinin bilgi kaynağını doğru yazan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Bilgi kaynaklarını belirleyemeyen ya da Zeynep'in yaklaşımını doğru bulan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Üç güvenilir bilgi kaynağını ezberle: selim akıl, doğru haber (vahiy), salim duyular. Rüya ve sezgi kişiye özeldir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler rüya ve sezgiyi de herkes için geçerli kesin bilgi kaynağı sanır.

TAM PUAN (15 puan): a) Makineyi doğru kullanmak için kılavuza ihtiyaç olduğu gibi insan da yaratılış, inanç, ahlak ve hayatın anlamı gibi konularda rehberliğe ihtiyaç duyar. Bu rehberlik vahiy ve peygamberler aracılığıyla gerçekleşir; peygamberler doğru yola ulaştıran ilkeleri, görev ve sorumlulukları insanlara bildirmişlerdir. b) Örnekler: ahiret hayatı (ölümden sonraki hayat), ibadetlerin nasıl yapılacağı, Allah'a (cc) nasıl kulluk edileceği, meleklerin varlığı. Herhangi ikisi.
KISMİ PUAN (10 puan): a) bölümünü doğru ilişkilendirip b) bölümünde tek örnek yazan ya da b) bölümünü tam yazıp a) bölümünde ilişkiyi yüzeysel kuran öğrenci 10 puan alır.
KISMİ PUAN (5 puan): Bölümlerden yalnız birini kısmen doğru cevaplayan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Örnekle vahiy arasında ilişki kuramayan ve örnek veremeyen öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Vahiy; aklın ve duyuların ulaşamadığı konularda insana yol gösteren ilahi bilgidir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler b) bölümüne akılla da bulunabilecek bilgiler (doğa olayları gibi) yazar.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): a) Duyularıyla tabiatı gözlemlemiş, aklıyla bu gözlemleri değerlendirmiştir (tefekkür etmiştir). b) Öğrenemez. Akıl ve duyular yaratıcının var olduğu sonucuna ulaştırabilir; fakat O'na nasıl kulluk edileceği, ibadetlerin nasıl yapılacağı gibi bilgilere insan akıl ve duyularla ulaşamaz. Bunun için vahye ve peygamberlerin rehberliğine ihtiyaç vardır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnız a) bölümünü doğru cevaplayan ya da b) bölümünde "öğrenemez" deyip gerekçeyi eksik yazan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Bilgi edinme yollarını belirleyemeyen ve vahiy ihtiyacını açıklayamayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Akıl yaratıcıya ulaştırır; kulluğun yolunu ise vahiy gösterir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler aklın her bilgiye ulaşabileceğini düşünür ve vahye duyulan ihtiyacı göz ardı eder.

TAM PUAN (15 puan): a) Kerem'in tutumu doğru değildir. Ayette yalnız başı sıkışınca yalvaran, nimete kavuşunca yüz çeviren insan kınanmaktadır. Dua yalnızca bir yardım çağrısı değildir. b) Örnekler: Allah'ı (cc) zikretmek, verdiği nimetler için O'na şükretmek, günahlardan tövbe etmek, O'ndan merhamet dilemek, sadece O'nunla konuşmak niyetiyle dua etmek. Herhangi ikisi.
KISMİ PUAN (10 puan): a) bölümünü ayetle doğru ilişkilendirip b) bölümünde tek örnek yazan ya da b) bölümünü tam yazıp a) bölümünde gerekçeyi eksik bırakan öğrenci 10 puan alır.
KISMİ PUAN (5 puan): Yalnız Kerem'in tutumunun yanlış olduğunu söyleyen ya da yalnız bir dua amacı yazan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Kerem'in tutumunu doğru bulan ya da cevap vermeyen öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Dua; istemek kadar şükretmek, övmek, tövbe etmek ve Allah (cc) ile konuşmaktır. Hz. Peygamber "Dua, ibadetin özüdür." buyurmuştur.
Sık yapılan hata: Öğrenciler duayı yalnız sıkıntı anındaki istekle sınırlar; şükür ve hamt boyutunu yazmaz.

TAM PUAN (15 puan): a) Dileklere karşılık veren: Mucib. Tövbeleri çok kabul eden: Tevvab. Ayıpları, kusurları örten: Settar. Hiçbir sorumluluk kalmayacak biçimde günahları affeden: Afüv. b) Örnek: "Ey Tevvab olan Rabbim! Pişman olduğum hatalarımdan dönüyorum, tövbemi kabul et. Ey Settar olan Allah'ım! Kusurlarımı ört ve beni bağışla." İki ismin anlamına uygun kullanıldığı her samimi dua kabul edilir.
KISMİ PUAN (10 puan): Dört eşleştirmeyi doğru yapıp duada isimleri anlamına uygun kullanmayan ya da üç eşleştirmeyi doğru yapıp duayı doğru yazan öğrenci 10 puan alır.
KISMİ PUAN (5 puan): En az iki eşleştirmeyi doğru yapan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Eşleştirmelerin en çok birini doğru yapan ve dua yazmayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Duada Allah'ın (cc) dilekle uyumlu ismini an: bağışlanma için Tevvab, Gaffar, Afüv; kusurların örtülmesi için Settar.
Sık yapılan hata: Öğrenciler Settar ile Afüv'ü karıştırır: Settar kusurları örter, Afüv günahları hiç sorumluluk kalmayacak biçimde affeder.

BONUS (10 puan üzerinden)
TAM PUAN (10 puan): Ayşe'nin görüşü eksiktir. İbadet; boyun eğme, itaat etme, saygı duyma, kulluk anlamlarına gelir ve Yüce Allah'ın rızasına uygun şekilde yapılan bütün davranışları kapsar. Namaz ve oruç gibi belli vakitlerde yapılan ibadetlerin yanında insanlara karşı adil olmak, anne babaya iyi davranmak, iyiliği tavsiye edip kötülükten alıkoymak, büyüklere saygı göstermek, bir işi en güzel şekilde yapmaya gayret etmek gibi davranışlar da ibadet niteliği taşır.
KISMİ PUAN (5 puan): Görüşün eksik olduğunu söyleyip yalnız iki örnek yazan ya da ibadetin anlamını açıklayıp tek örnek veren öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Ayşe'nin görüşünü doğru bulan ya da cevap vermeyen öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: İbadet, Allah'ın (cc) rızasına uygun her davranışı kapsar; samimi kulluk insanın ahlakına ve ilişkilerine yansır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler ibadeti yalnız namaz, oruç gibi şekli ibadetlerle sınırlar.

TAM PUAN (10 puan): a) Dillerin ve renklerin farklılığı Allah'ın (cc) kudretinin delillerindendir. Yaratılıştan gelen farklılıklar ayrışma sebebi değil, tanışma ve kaynaşma vesilesidir; bu farklılıklar üstünlük sebebi değildir, insanlar takvalarına göre değer kazanır. b) Örnekler: Kur'an-ı Kerim meali, tefsir (ayetin açıklaması), hadis kaynakları, İslâm ansiklopedisi. Herhangi ikisi.
KISMİ PUAN (5 puan): Bölümlerden yalnız birini doğru cevaplayan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Ayetin mesajını açıklayamayan ve kaynak yazamayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: Rum suresinin 22. ayetinde farklılık bir zenginliktir; değer ölçüsü dil ya da renk değil, takvadır.
Sık yapılan hata: Öğrenciler mesajı yalnız "insanlar farklıdır" diye yazar; farklılığın tanışma vesilesi olduğunu ve üstünlük sebebi olmadığını belirtmez.

TAM PUAN (10 puan): a) İnanmak, tasdik etmek, güvende olmak (herhangi ikisi). b) Mümin. c) İnanma duygusu fıtri (yaratılıştan gelen) bir ihtiyaçtır; Allah (cc) insanı O'na iman edecek kabiliyette yaratmıştır.
KISMİ PUAN (5 puan): Üç bölümden ikisini doğru cevaplayan öğrenci 5 puan alır.
SIFIR PUAN: Bölümlerden en çok birini doğru cevaplayan öğrenci 0 puan alır.
Püf noktası: İman; inanmak, tasdik etmek ve güvende olmaktır. Mümin hem inandığı Rabbine güvenir hem de başkalarına güven verir.
Sık yapılan hata: Öğrenciler inanma ihtiyacını sonradan öğrenilen bir alışkanlık sanır; kitap bunu fıtri bir ihtiyaç olarak açıklar.